اتصالات انسداد خط لوله

انسداد خط لوله یا لاین استاپ (line Stop) در مواردی به کار می رود که امکان انسداد خط در زمان خاموشی دستگاه وجود ندارد و از همین رو، مسدود کردن لوله فقط در زمانی ممکن است که خط در جریان است و سیال درون آن وجود دارد. برای مسدودسازی خطوط لوله نیازمند تجهیزات و اتصالات خاص خود هستیم. ابتدا باید اشاره شود که انسداد خط لوله می تواند روش های متفاوتی داشت باشد. این امر بستگی به نیاز عملیاتی ما خواهد داشت.

گاهی اوقات انسداد به روش استاپل انحا می گیرد. در این فرایند قرار بر این است که بخشی از خط لوله به طور موقت از مجموعه جدا شود و مسیر جریان سیال در آن متوقف شود. در مواقعی دیگر قرار بر قطع جریان از یک نقطه مشخص از خط لوله است. در برخی شرایط دیگر ممکن است پروژه تغییر مسیر لوله را داشته باشیم که در این شرایط خط از جایی مسدود شده و جریان از آن محل به خط لوله در مسیر جدید منحرف خواهد شد. در هر صورت هر کدام از این موارد انسداد لوله اقتضائات خاص خود را دارد اما به هر حال و به طور کلی انجام عملیات انسداد خط لوله نیازمند اتصالات و تجهیزاتی است که یا در پیشبرد فرایند اصلی یعنی انسداد خط لوله نقش دارند، و یا نقش پشتیبان فرایند اصلی را ایفا می کنند. در خصوص هر دو مورد نیز باید اتصالات به بهترین و باکیفیت ترین شکل ممکن آماده و تجهیز شوند تا به فرایند انسداد خط لوله کوچک ترین آسیبی وارد نشود.

انسداد لاین استاپ
عملیات انسداد خط لوله جعت انسداد مسیر نشتی لوله

قطعات و اتصالاتی که به طور معمولا برای انسداد خط لوله استفاده می شوند را می توان به شرح زیر برشمرد:

پلاگ:

مهمترین اتصالی که برای انسداد خط لوله مورد استفاده قرار می گیرد پلاگ است. این اتصال مهم ترین وظیفه در انسداد خط لوله را ایفا می کند و با قرار گیری در مسیر سیال، جریان آن را متوقف می کند. پلاگ ها اشکال متفاوتی دارند که بسته به ماهیت کار از یکی از آن ها استفاده می شود. گاهی اوقات برای انسداد خط لوله از پلاگ های بادی استفاده می شود. این پلاگ ها از طریق دستگاه استاپل به درون لوله می روند و زمانی که در محل مورد نظر قرار گرفتند باد می شوند تا پر شده و جداره داخلی لوله را پوشش دهند. پلاگ های بادی وقتی فعال می شوند کل قطر داخلی لوله را تحت پوشش قرار داده و به این ترتیب از ادامه جریان سیال درون لوله ممانعت می کنند.

از دیگر انواع پلاگ های انسداد خطوط لوله کپ ها یا ورق های دایره ای شکل هستند که بر حسب سایز لوله، فشار و نیز نوع سیال با ضخامت مناسب ساخته می شوند. این نوع پلاگ ها نیز از طریق دستگاه استاپل وارد خط لوله شده و ضمن چرخش هولدر پلاگ دستگاه استاپل به درون لوله، همچون یک صفحه از ادامه جریان سیال درون لوله ممانعت می کنند و به این ترتیب انسداد خط لوله را به انجام می رسانند.

بسته به ماهیت و مشخصات فنی یک خط و سیال، می توان پلاگ های متنوع را طراحی کرده و از آن ها برای انسداد خط لوله استفاده کرد. برای مصال در عملیات های های استاپ یک اتصال چهارشاحه روی لوله نصب می شود و در انتهای یکی از شاخه های آن یک کپ قرار می گیرد. در این شرایط پلاگ  به گونه ای طراحی می شود که ضمن پیشروی مستقیم درون لوله در درون شاخه چهارم اتصال قرار گیرد و آن را به طور کامل پوشش دهد و آب بندی کند. پس از قرارگیری پلاگ، می توان با تجهیزات و قطعات طراحی و ساخته شده، پلاگ را در شرایط انسداد کامل خط لوله قرار داد و به این ترتیب از ادامه جریان سیال درون لوله ممانعت کرد.

اتصالات سه راهی و چهار راهی:

این اتصالات روی خط لوله لوله نصب می شوند و در مقام مجرای ورودی دستگاه هات تپ و دستگاه انسداد خط لوله ایفای نقش می کند. این اتصالات روی خط لوله نصب می شوند و روی آن باقی می مانند. کارکرد اول آن ها انشعاب گیری از خط لوله است. چنان که می دانیم برای انجام عملیات انسداد خط لوله در درجه اول باید فضای درونی لوله در دسترس قرار گیرد و این کار از طریق انشعاب گیری گرم هات تپ انجام خواهد شد. برای انشعاب گیری ابتدا یک اتصال روی لوله نصب می شود و دستگاه با قرارگیری روی آن و ولو عملیات انشعاب گیری را انجام می دهد. پس از اتمام انشعاب گیری، شرایط برای انسداد خطوط لوله فراهم می شود و پس از آماده سازی دستگاه استاپل، انسداد انجام خواهد شد.

انسداد لوله و پیگ
پیگ انسداد خط لوله (Line Stop)

اتصالات بر حسب ماهیت کار و نوع طرح و نقشه ای که مجری انسداد خط لوله دارد ساخته می شوند و انواع و طرح های متفاوتی را دارند. عملیات های انسداد خطوط لوله که از طریق پلاگ های بادی یا کپ ها انجام می شوند معمولاً به اتصالات سه راهی نیاز دارند، اما در صورتی که عملیات به صورت های استاپ انجام شود، از اتصال چهار راهی استفاده می شود. در این اتصال یک سر چهار راهی به صورت آزاد است و در انتهای آن یک کپ که معمولا دارای انحناست قرار می گیرد. برای انسداد خط لوله در این شرایط انشعاب گیری پس از برش دیواره ورود لوله همچنان پیشروی را ادامه می دهد تا جداره پایینی آن را نیز ببرد. پس از برش کامل لوله، پلاگ درون آن قرار داده می شود و آن قدر پیشروی می کند که امتداد قطر لوله را بپیماید و در کپ اتصال قرار گیرد. در آن ناحیه پلاگ درون کپ قرار گرفته و آن را به طور کامل پوشش می دهد و به این ترتیب مجموعه به صورت کامل آب بندی می شود. بنابراین شرایط انسداد خطوط تعیین کننده نوع اتصال و نوع پلاگی است که باید مورد استفاده قرار گیرد.

هولدرهای دستگاه استاپل و پلاگ:

پلاگ معمولاً از طریق یک هولدر روی دستگاه استاپل نصب می شود چرا که خود مستقیما قابلیت اتصال مستقیم روی لوله را ندارد.

انسداد خط لوله یک عملیات حائز اهمیت و دارای کارایی بالا روی خطوط لوله است. زمانی که انشعاب گیری ضرورت دارد اما امکان قطع کردن سیال لوله نیست می توان با استفاده از مکانیزم های انسداد خط لوله نظیر استاپل، های استاپ و نظایر آن، عملیات انسداد خطوط لوله را به انجام رساند. البته که صحت و کیفیت این فرایندها کاملاً وابسته به رعایت استانداردها و طراحی ها  و مهندسی های دقیق است. در غیر این صورت ممکن است ایراداتی بروز پیدا کند که در صورت حاد بودن می تواند دامنه های بزرگ و چه بسا بسیار زیان باری را نیز به دنبال داشته باشد. شرکت هات تپ تیم در زمینه مشاوره خدمات انسداد خط لوله و انجام عملیات انسداد آماده همکاری با متقاضیان محترم است.

هات تپ تیم و خدمات آن

شرکت هات تپ تیم فعالیت خود را در درجه اول روی انشعاب گیری خطوط لوله یا همان هات تپ متمرکز کرده است. این شرکت توانسته است با به روزسازی تکنولوژی و بهره گیری از مهندسان کارکشته در زمینه خطوط لوله و اتصالات، بهترین خدمات انشعاب گیری هات تپ را به انچام برساند. اما نمی توان کلیه خدمات هات تپ تیم را به این مورد کاهش داد. این شرکت آماده است در زمین های مختلف مرتبط به خطوط لوله، خصوصاً فرایندهای زنده روی خطوط لوله ای که جریان سیال در آن ها ادامه دارد را ارائه دهد. به طور کلی می توان سرویس ها و خدمات خطوط لوله شرکت هات تپ تیم را به شرح زیر برشمرد:

  • مشاوره مهندسی:

این شرکت آمادگی دارد متقاضیان را در رمینه مهندسی فرایندهای مربوط به خطوط لوله راهنمایی و مشاوره دهد. بسیاری از فرایندهای خطوط لوله نیازمند طرح ها و برنامه های مهندسی و اصلاح و ترکیب فرایندها هستند. بسیاری از فرایندهای پایپینگ در خطوط لوله و مجتمع ها به درستی انجام نشده اند یا در صورت انجام برخی اصلاحات می توان بر ضریب کارایی آن ها افزود. در این خصوص هات تپ تیم آماده است در انجام اقدامات اصلاحی مشاوره های مطالعاتی و عملیاتی لازم را انجام دهد.

 

انجام هات تپ و مشاوره خطوط لوله
انجام هات تپ و خدمات مشاوره
  • مشاوره تعمیراتی:

مشاوره تعمیراتی از رایج ترین خدماتی است که ما حاضریم در خصوص آن ها هر گونه خدمات مورد نیاز مشتریان را به انجام برسانیم. خطوط لوله و مخازن بنا به هر دلیلی ممکن است دچار آسیب و ایراد شوند. در این شرایط تشخیص آسیب، شناسایی منشأ آسیب و دلایل آن، و نیز طرح و برنامه اقدامات اصلاحی به منظور رفع ایراد ایجاد شده از اقداماتی است که hot tap team در خصوص آن تجربه و مهارت بالایی دارد. برای مثال در صورتی که لوله دچار ترک یا خوردگی شده باشد طیف متنوعی از انجام فرایندهای تعمیراتی می توان شناسایی و معرفی کرد تا ایراد ایجاد دشه رفع کرد.

انتخاب بهترین رفع تعمیر ایراد کاملاً بستگی به مولفه هایی نظیر نوع آسیب، شدت آن و محل بروز آسیب است. برای مثال ممکن است یک ترک خوردگی خط لوله را با استفاده از اتصالات جانبی و موضعی رفع کرد، می توان آن را با فرایندهای تحت فشار نظیر انجماد رفع کرد، اما در شرایط خاص ممکن است نیاز به روش های تعمیراتی اساسی تر نظیر تعویض خط لوله متقاعد شویم. تشخیص بهترین و مطمئن ترین، و در عین حال به صرفع ترین روش برای رفت ایراد مستلزم اشراف فنی و مهندسی بر شرایط و اقتضائات کار ایت که این امر توسط هات تپ تیم انجام شدنی است.

یا در مثالی دیگر می توان به آسیب دیدن ولو یا سایر اتصالات خطوط لوله اشاره کرد. در این شرایط طبیعی است که بهترین راهکار انجام فرایندهای تعمیراتی روی خط تجهیزات در شرایطی است که جریان سیال و فرایندهای جاری خود را حفظ کرده است. هات تپ تیم با توجه به پیشینه و مهارتی که در انجام فرایندهای تحت فشار روی خطوط لوله و مخازن دارد می تواند به بهترین نو خدمات تعمیراتی خود را ارائه دهد. البته این در شرایطی است که مطالعات امکان سنجی اجازه انجام فرایندها تحت فشار سیال را به ما بدهد اما اگر در مطالعات به این جمع بندی برسیم که تعمیر تحهیزات جز از طریق قطع جریان سیال مقدورنخواهد بود، بدیهی است که این راهکار برگزیده خواهد شد. تعمیر ولو، تحهیزات کنترل فشار و دما و سیال، و نیز ابزارهای اندازه گیری دقیق نصب شده در مجاری عبور سیال از جمله مواردی است که این امر شامل حال شان می شود.

  • مشاوره فرایندها:

شرکت هات تپ تیم در خصوص انجام فرایندهای خطوط لوله نیز دارای تجربه بالایی است و عملیات انشعاب گرم هات تپ خود یکی از فرایندهایی است که به صورت رایج در بسیاری از واحدهای دارای خطوط لوله انجام می شود. عمده ترین فرایندهای خطوط لوله شامل انشعاب گیری، مسدود نمودن خط، ایجاد خط فرعی، توسعه خطوط، تغییر مسیر خطوط لوله، پیگ رانی، نصب تجهیزات، ماشینکاری و مواردی از این دست می باشد. هر یک از این فرایندها نیازمند انجام مطالعات اجرایی توسط مجموعه های مهندسی است که اشراف واشنایی کامل با الزامات و استانداردهای مربوط به فرایندها را دارا می باشند. افزون بر این، تیم اجرایی نیز باید تجربه و مهارت کافی برای عملیات های مذکور را داشته باشد و بتواند با بیشترین کیفیت کاری در کمترین زمان ممکن، ضمن رعایت دستورالعمل های کار، فرایند را به انجام برساند.

هات تپ تیم مجری و مشاوره خدمات خطوط لوله
هات تپ تیم مشاوره مهندسی، تعمیراتی و برنامه ریزی فرایندها
  • مشاوره ساخت:

شرکت هات تپ تیم در زمینه ساخت اتصالات و قطعات و تجهیزات خطوط لوله نیز می تواند انواع و اقسام خدمات مورد نیاز مشتریان گرامی را پاسخگو باشد. hottap team در این زمینه نیز دارای اشرف و اطلاعات کافی می باشد و اتصالات ساحته شده توسط این شرکت هم مورد رضایت مشتریان بوده است و هم در عملیات های اجرایی که خود این شرکت در اقصی نقاط کشور انجام داده است آزمون خود را به خوبی و با موفقیت پس داده اند.

  • مشاوره تدارکات:

ما همچنین حاضریم مجتمع های صنعتی را در زمینه تهیه و تدارک محصولات مورد نیاز خود نیز یاری رسانیم. در بسیاری از موارد مجتمع های صنعتی به این نیاز خواهند داشت که محصولات و قطعاتی را برای رفع نیاز و تعویض تجهیزات تهیه و تدارک نمایند. در این زمینه نیز ما می توانیم ضمن مراجعه به سایت و آنالیز شرایط و مشخصات فنی تجهیز مورد نیاز جهت عملکرد مناسب، بهترین دستگاه و محصولی که می تواند به نحوی فرایند را به بهترین شکل ممکن پاسخ دهد را به متقاضیان گرامی معرفی کنیم. این کار با توجه به تسلط همزمان به فرایندهای صنعتی و فنی، و در عین حال بازار محصولات و برندهای معتبر تولید کننده محصولات مرتبط حاصل خواهد شد که شرکت هات تپ تیم در هر دو خصوص دارای تجربه و دانش کافی است.

شرکت هات تپ تیم با تاکید بر مطالعات کارشناسی جهت انجام فرایندهای متنوع خطوط لوله، خصوصاً خدمات پرتابل و در محل، به پیمانکاری مجرب در زمینه ارائه خدمات خطوط لوله به شرح فوق تبدیل شده است. تبحر در انجام فرایندها و خدمات خطوط لوله نظیر هات تپ، فقط بهشی از حدمات اجرایی ما به شمار می رود و مازاد بر آن، علاوه بر خدمات اجرایی خطوط لوله، ما آمادگی مشاوره به منظور پاسخ به نیازها و سؤالات متقاضیان محترم را دارا هستیم.

آیا روش جایگزین استاپل وجود دارد؟

استاپل یا انسداد خط لوله از سرویس های تعمیراتی رایج در خطوط لوله است که موارد کاربردی بسیار گسترده ای دارد و از همین رو با وجود دشواری های فنی بالا نقش راهگشایی در صنایع نفت و گازی و مجتمع های مرتبط با فرایندهای نفت و گاز ایفا می کند. این فرایند زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که بنا به هر دلیلی امکان انسداد خط و قطع جریان سیال ولو به صورت موقت وجود ندارد و از این رو برای انجام عملیات های تعمیراتی چاره ای جز انجام تعمیرات حین جریان سیال درون لوله نیست.

استاپل
تست هیدرواستاتیک برای انجام عملیات استاپل

عملیات استاپل در چه شرایطی لازم می شود؟

چنان که اشاره شد زمانی که به جریان سیال درون خط احتیاج مبرم داریم و از سوی دیگر نیاز به انجام فرایندهای تعمیراتی روی خطوط لوله داریم بهترین روش استفاده از استاپل است. در این روش می توان ضمن تخلیه آن بخش از حط که می بایست روی آن فرایند تعمیراتی انجام شود، سیال را در جریان خط لوله فرعی ایجاد شده حفظ نمود و به این ترتیب عملیات تعمیراتی را انجام داد.  فرایند استاپل اگر بر اساس استانداردها انجام شود می تواند به بهترین محو به انجام برسد اما با توجه به پیچیده بودن و جند علتی بودن هر یک از گام های فرایند، اندک اهمالی نسبت به هر یک از مراحل آن می تواند باعث بروز آسیب به فرایند شود.

از این رو رعایت استانداردها در خصوص آن بسیار ضروری است. مدیریت و برنامه ریزی دقیق پروژه و رعایت کامل و دقیق سیر توالی و ترتیب هر یک از فرایندها از نکات اساسی در عملیات استاپل است و از این رو بی توجهی به هر مرحله به معنای بروز آسیب به کل فرایند خواهد بود.

اما نکته اساسی در خصوص مطالهات امکان سنجی و ضرورت انجام عملیات استاپل است. سؤال این است که آیا هر گونه فرایند تعمیراتی نیازمند انجام استاپل است و تیم مطالعاتی و امکان سنجی ضرورتاً باید برای سرویس تعمیراتی هر خط لوله ای در هر شرایطی به سراغ فرایند استاپل برود؟ بدیهی است که این گونه نیست و مجری عملیات فقط در شرایط خاص به سراغ استاپل خواهد رفت. اولین شرایطی که یک خط لوله را ملزم به انجام استاپل می گرداند این است که امکان انجام فرایندهای مشابه وجود نداشته باشد. برای مثال زمانی که بخشی یا تمام خط لوله دچار آسیب حدی شده باشد و نیاز به تعویض لوله باشد چاره ای جز جداسازی آن بخش از خط و تعویض آن با لوله جدید وجود نخواهد داشت. در این شرایط طبیعتاً باید از استاپل بهره برد. در این فرایند یک خط لوله فرعی بای پس ایجاد شده و از طریق آن جریان سیال حفظ خواهد شد. در کنار آن نیز بخش آسیب دیده مسدود شده و عملیات تعویض لوله به انجام خواهد رسید. دیگر شرایطی که استاپل را تبدیل به یک الزام می کند نیاز به نصب قطعات و تجهیزات کنترلی است. برای مصال روی خط لوله ای که فعال است و جریان جاری خود را حفظ کرده است یک بایست یک دستگاه یا تجهیز کنترلی یا اندازه گیری نصب شود. در این شرابز می توان با استفاده از روش استاپل خط فرعی ایجاد کرد و روی بخش مسدود شده عملیات نصب تجهیز مربوطه را به انجام رساند. در مواردی از این دست که انجام فرایند اصلاحی مستلزم انسداد خط لوله است طبیعتاً بهترین روش استاپل خواهد بود.

اما این امر ضروری تلقی نمی شود و می توان با استفاده از روش های دیگر عملیات تعویض و تعمیر خط لوله را به انجام رساند.

در چه شرایطی استفاده از استاپل ضروری نیست؟

چنان که اشاره شد انجام استاپل یک حکم بی بدیل برای تعمیر خطوط لوله نیست و می توان به جای آن از روش های جایگزین استفاده نمود. برای مثال اگر خط لوله ای که نیاز به فرایند تعمیراتی دارد خود از کیفیت لازم برخوردار است و فقط نیاز به انجام فرایند اصلاحی روی یک نقطه مشخص آسیب دیده باشد، می توان از روش های بدیل نظیر نصب کلمپ یا انجماد خط لوله برای تعمیر استفاده نمود. در این فرایندها کاری به جریان سیال درون لوله نخواهیم داشت و همچنین هیچ گونه انسداد خطی نیز وجود نخواهد داشت اما تعمیرات لازمه انجام خواهد شد. می توان با نصب کلمپ روی خط لوله آن را به صورت موضعی اصلاح کرد و به این ترتیب ایراد ایجاد شده را رفع نمود. این روش ها قطعا هزینه های کمتری را نیز متقبل کارفرما می گردانند و به لحاظ روش اجرای کار بسیار ساده تر از فرایندهایی نظیر استاپل هستند.

یا در مواقعی که امکان تخلیه خط وجود دارد نیز استفاده از روش استاپل توصیه نمی شود. در بسیاری از مواقع ممکن است یک خط لوله از اهمیت اساسی در یک مجتمع نباشد و بتوان از طریق خطوط لوله موازی که به لحاظ فرایندی همان عملیات فنی خط لوله آسیب دیده را انجام می دهند اختلال ایجاد شده از ناحیه این لوله را جایگزین نمود. در این دست شرایط نیز انجام عملیات استاپل مفید به فایده نخواهد بود می توان خط را از جریان سیال خارج کرده، آن را تخلیه نمود. پس از تخلیه خط کارفرما با استفاده از روش های ساده تر نظیر برش سرد لوله، آن بخش از مجموعه را که نیاز به عملیات تعمیراتی دارد جدا نموده و پس از اتمام کار و نصب مجدد آن روی مجموعه، مجددا آن را راه اندازی می کند.

عملیات انسداد خط لوله یا استاپل یک فرایند پیچیده است، تهیه و تدارک ابزارها و ماشین آلات پیشرفته برای پیشبرد امر، استفاده از روش های پیچیده، عطف توجه به فاکتورهای فنی انجام کار و همچنین توجه به نکات ایمنی در آن بسیار ضروری می باشد. هر یک از متعیرهای برشمرده شده می توانند به نوبه خود آسیبی جدی به فرایندهای ما وارد کنند و توجه هم زمان به تمامی این فاکتورها نیز زمان، تخصص و برنامه ریزی دقیقی را می طلبد.

استاپل
انجام هات تپ برای عملیات استاپل

یک عملیات استاپل مجموعه فرایندهای زیر را شامل می شود:

  • ساخت اتصالات
  • جوشکاری زنده اتصالات روی خط لوله حاوی سیال
  • هات تپ
  • تست هیدرواستاتیک اتصالات و ولو
  • حفاری یا داربست بندی بسته به موقعیت فیزیکی و محیطی خط لوله
  • تخلیه سیال از خط لوله و هواگیری

هر کدام از مراحل فوق حساسیت ها، دشواری ها و الزامات خاص خود را دارد و توجه همزمان به تمامی این فاکتورها تبحر و دانشی را می خواهد که شرکت هات تپ تیم از آن برخوردار است. ما در مطالعات امکان سنجی می کوشیم تا جای ممکن به روش های بهینه و مقرون به صرفه با حداکثر ضریب ایمنی جهت نیازهای تعمیراتی کارفرمایان دست یابیم، اما در صورت الزام و ضرورت بدون شک استاپل را به مطمئن ترین روش و طبق مطالبات و بر اساس رضایت مشتری به انجام خواهیم رساند.

هات تپ و خط لوله

هات تپ معمولاً یک فرایند زنده انشعاب گیری گرم روی خطوط لوله است. انجام صحیح و موفقیت آمیز عملیات هات تپ شرایط و الزامات بسیار متعدد و بعضاً در هم تنیده ای دارد که توجه به همه آن ها ضروری است، اما یکی از مهم ترین آیتم هایی که در عملیات hot tap باید مورد توجه خاص قرار گیرد خط لوله است. شرایط فیزیکی و فنی و نیز موقعیت جغرافیایی و زاویه ای که لوله در آن قرار گرفته است نکات مهمی برای اجرای صحیح عملیات هات تپ به شمار می روند و از این رو مهندسین مطالعات ویژه روی خطوط لوله خواهند داشت.

جوشکاری هات تپ و خط لوله
جوشکاری اتصال روی لوله بمنظور انجام عملیات هات تپ

این مطالعات باید از جنبه های گوناگون، و به نحوی انجام شوند که بهترین عملیات هات تپ انجام شود. در این راستا، هم باید خط لوله با شرایط و فرایندهای مربوط با hot tap قابل تطبیق باشد و هم عملیات هات تپ و فرایندهای آن باید به شیوه ای تنظیم شوند که متناسب با ویژگی های لوله مذکور باشد. تشخیص و برنامه ریزی این امر بر عهده مجریان عملیات هات تپ است. در این خصوص باید کل پروسه طبقه بندی شود و شرایط کار در نسب با خط لوله مذکور مورد بررسی قرار گیرد. در این خصوص می توان به متغیرهای زیر در خط لوله حساس شدو به منظور اجرای صحیح عملیات hottap در خصوص شان برنامه ریزی های لازم را انجام داد:

  • در عملیات هات تپ ضخامت خط لوله فاکتور مهم و اساسی محسوب می شود. بر اساس استانداردهای موجود اگر ضخامت لوله از حدود ۵ میلیمتر کمتر باشد مجاز به انجام عملیات hot tap روی آن نیستیم. یکی از حساسیت هایی که ضخامت لوله پیش روی مجری هات تپ قرار می دهیم جوشکاری اتصال خواهد بود. چنان که می دانیم پیش از اجرای انشعاب گرم، باید یک اتصال به منظور انشعاب گیری روی آن، بر روی لوله نصب و جوشکاری شود. جوشکاری اتصال در زمانی انجام خواهد شد که خط فعال و سیال در آن در حال جریان است. بنابراین اگر ضخامت لوله از حد مجازی پایین تر باشد، جوشکاری روی آن ریسک و خطر بالایی خواهد داشت و بر اساس استانداردها، انجام کار روی آن توصیه نمی شود. در این دست موارد بهتر است که از عملیات هاتتپ اجتناب شود. البته مجری عملیات باید بکوشد تا جای ممکن با یافتن راه حل های ابتکاری و البته مطمئن، مشکل مذکور را به طوری رفع نماید. اما اگر این امر ممکن نبود، انجام کار توصیه نمی شود.
  • جنس لوله و نیز میزان خوردگی ها، حفره ها و لایه های آن از دیگر نکاتی است که برای انجام عملیات هات تپ باید نسبت به آن ها توجه ویژه داشت. بدیهی است که روی لوله از هر نوع جنسی عملیات هات تپ امکان پذیر نیست. بنابراین ابتدا باید شرایط اجرایی عملیات روی لوله را مورد بررسی قرار داد. همچنین روی برخی از خطوط لوله جوشکاری امکان پذیر نیست. در این شرایط به جای جوشکاری می توان از اتصالات مکانیکی برای hot tap بهره برد.
  • موقعیت جغرافیایی و زاویه قرارگیری لوله از دیگر نکاتی است که پیش از انجام هات تپ باید نسبت به آن توجه ویژه داشت. برای مثال اگر کار در ارتفاع انجام می شود و دسترسی مستقیم نیروی انسانی به لوله برای انشعاب گرم مقدور نیست، باید با استفاده از تجهیزات لازم محل را جهت انجام کار در دسترس قرار داد. سیستم داربست بندی و اسکافولدینگ مناسب می توانند در این امر یاری رسان باشند.

مجری کار باید با لحاظ کردن استانداردها، اسکافولدینگ را به بهترین نحو به انجام برساند. تردد راحت و مطمئن، پیش بینی فضای کافی برای تجهیزات و دستگاه، و مواردی از این دست در بستن داربست و اسکافولد مهم می باشند.

هات تپ و استانداردهای خط لوله
هات تپ روی خط لوله ای انجام می شود که شرایط فنی و ایمنی را داشته باشد

علاوه براین اگر کار در عمق زمین انجام می شود نیز باید مجری کار نسبت به استانداردها و دستورالعمل های حفاری محل جهت کار گرم هات تپ برنامه ریزی های لازم را انجام دهد.

زاویه قرارگیری لوله فاکتور حائز اهمیت دیگر در عملیات هاتتپ محسوب می شود. راستا و زاویه عملیات طبیعتاً در برنامه ریزی ها تأثیرگذار خواهد بود. اگر خط لوله راستای عمودی داشته باشد دستگاه هات تپ به صورت افقی روی مجموعه نصب خواهد شد. اگر خط لوله راستای افقی داشته باشد نیز بسته به نقطه ای که هات تپ گیری روی آن انجام خواهد شد، دستگاه هات تپ زاویه عمودی، از بالا به پایین یا از پایین به بالا خواهد داشت.

  • دمای جداره لوله دیگر متغیری از خط لوله است که در شرایط اجرای کار گرم هات تپ تأثیرگذار خواهد بود. البته این آیتم بیشتر متعلق به سیال درون خط است اما از جانب لوله به مجموعه عملیاتی هات تپ وارد می شود. دمای جداره لوله در جوشکاری اتصال روی خط، و نیز خود عملیات هات تپ تأثیرگذار خواهد بود. این دو فرایند، یعنی جوشکاری و انشعاب گیری حین عملیات خود تولید حرارت می کنند و در فاز مطالعاتی باید نسبت این حرارت با دمای جداره سنجیده شود تا شرایط نامتعارف و مستعد بحران در کار ایجاد نشود.
  • از شاخص های خط لوله که در عملیات هات تپ باید بدان توجه ویژه داشت بیشینه فشاری است که خط لوله می تواند تحمل کند. این امر برای برنامه ریزی های مربوط به hot tap بسیار مهم است. چنان که می دانیم عملیات هات تپ نیز کمینه و بیشینه حد مجازی برای عملیاتی شدن نیاز دارد. اگر کمینه فشار مورد نیاز برای hot tap از بیشینه فشار قابل تحمل خطی لوله بیشتر باشد بدیهی است که انجام عملیات مقدور نخواهد بود چرا که خط لوله توان و تحمل شرایطی را ندارد که عملیات هات تپ برای اجرایی شدن بدان نیاز دارد. در چنین شرایطی یا باید خط را به هر نحو که شده تقویت کرد تا تحمل فشار مذکور را داشته باشد، و یا با ابتکارات عملیاتی شرایط را به نحوی فراهم کرد که انجام هاتتپ در فشار پایین امکان پذیر باشد. البته حسب توجه به استانداردها، فراهم کردن چنین شرایطی در صورتی که اندکی ریسک و چشم پوشی از استانداردها و الزامات را اقتضا دارد توصیه نمی شود.

متغیرهای فوق از جانب خط لوله تأصیر قابل اهمیتی بر روی عملیات هات تپ می گذارند و از این رو توجه ویژه به فاکتورهای فنی خط لوله هم برای انجام صحیح hot tap و هم افزایش ضریب ایمنی عملیاتی آن بسیار لازم و ضروری می نماید.

هات تپ و تناسب دستگاه ها با فرایندها

انشعاب گرم هات تپ یک فرایند چندمتغیری و دارای عناصر تعیین کننده پرشمار است که عدم توجه به هر یک از آن ها می تواند فرایند را به صورت کلی با چالش مواجه کند. اتصالات دائمی نظیر ولو و اسپلیت تی، اتصالات موقت نظیر خود دستگاه هاتتپ، اجزای محرک دستگاه هات تپ و قطعات و ابزارهای یاری رسان به پیشبرد پروژه باید دارای یک نظم و توازن منطقی با یکدیگر باشند. در غیر این صورت هر کدام می توانند بر دیگری مزاحمت ایجاد کرده و به این صورت در فرایند اختلال ولو جزئی ایجاد کنند. اجزای یک فرایند همچون اجزای یک پیکر هستند و با همدیگر یک کل واحد را تشکیل می دهند. بنابراین اختلال در یک جزء به معنای آسیب رسیدن به کل مجموعه می باشد. برای مثال اگر میان ابزارهای نصب شده برای برش گرم لوله، و قطر اتصال اسپلیت تی تناسب وجود نداشته باشد کل فرایند دچار چالش می شود. بنابراین برقراری تناسب میان این اجزا و فرایندها امری ضروری است.

هات تپ و عملیات انشعاب گرم
دستگاه هات تپ

برای نیل به این هدف ابتدا می بایست قدم هایی اساسی برداشته شود که در ادامه به شرح و تفصیل اشاره خواهد شد:

اولین کار لازم برای رعایت این تناسب و تعادل همگن سازی فرایندها و ابزارهایی است که در طراحی ها و برنامه ریزی ها بر سر استفاده از آن ها توافقات لازم انجام می شود. در این خصوص حتی اگر فرایندهای طراحی و برنامه ریزی در خصوص اجرای هر یک از مراحل هات تپ به صورت جداگانه انجام می شود، مجموعه طراحی و برنامه ریزی باید خروجی های خود را در قالب یک تیم کاری به مشورت با سایرین بگذارد تا هماهنگی های لازم در این خصوص صورت گیرد. برای مثال ممکن است حداکثر فشاری که از جانب محرک قرار است بر دستگاه هات تپ وارد شود، برای راه اندازی و برش گرم مناسب بوبه توسط دستگاه هات تپ کافی نباشد. در این شرایط بهتر است برنامه ریزی های لازم پیشاپیش انجام شود. تیم مهندسی اجرای hot tap باید ضخامت و جنس لوله را در نظر داشته باشد و با توجه به آن حداقل فشار مورد نیاز برای برش گرم لوله را محاسبه نماید. تنها در این صورت است که می توان محرکی متناسب با ماهیت کار را انتخاب و آن را برای فشار مورد نظر جهت اجرای هات تپ آماده سازی کرد.

نه تنها محرک، بلکه اتصالات آن نظیر شیلنگ و مولتی پلیر نیز باید توان انتقال فشار مورد نظر بر دستگاه هات تپ را داشته باشند. چه بسیار فرایندهایی که در آن ها تمامی مراحل و برنامه ریزی ها به درستی پیش رفته است و حتی محرک نیز متناسب با فشار کاری مورد نیاز برای hot tap آماده سازی شده است، اما به دلیل مولتی پلیر نامناسب، فشار مورد نظر از محرک به دستگاه hottap machine منتقل نشده است و به همین دلیل فرایند با مشکل مواجه شده است.

یا برای نمونه ای دیگر ممکن است در نتیجه تفاوت ها در سیستم و روش های طراحی، اسپلیت تی ساخته شده دارای قطری کمتر از قطر کاتر آماده شده جهت انجام عملیات هات تپ در یک سایز مشخص باشد. در این شرایط نیز بدون شک با مشکل مواجه خواهیم شد. این مهم تنها در صورت تفاوت در روش ها روی خواهد داد و از این رو تیم های سازنده اسپلیت تی و مجموعه آماده کننده دستگاه هات تپ در این خصوص هماهنگی های لازم را داشته باشند. گیر کردن کاتر به جداره اسپلیت تی به معنای ناتوانی آن در ادامه پیشروی و در نتیجه متوقف ماندن عملیات انشعاب گرم hot tap خواهد بود.

از دیگر مواردی که ممکن است در نتیجه ناهماهنگی ها میان واحدها رخ دهد عدم تناسب اتصالات با یکدیگر خواهد بود. چنان که می دانیم اتصالات از ناحیه فلنج به همدیگر متصل هستند. ولو روی اسپلیت تی نصب می شود و دستگاه هات تپ نیز روی ولو نصب خواهد شد. اگر بنا به هر دلیلی از جمله اهمال در ملاحظه سایزها یا اختلاف نظر بر سر سایز و فشار طراحی و آماده سازی اتصالات و دستگاه هات تپ فرایند به اختلال خورد، بدیهی است که پیشبرد کار مستلزم تعویض و تعمیر اتصالات خواهد بود. چنان که می دانیم اتصالات سر فلنج دار حتی در صورت هم سایز بودن در صورتی به همدیگر متصل خواهند شد که کلاس فلنج آن ها نیز مشترک باشد. در غیر این صورت پیچ و مهره کردن اتصالات روی یکدیگر امکان پذیر نخواهد بود.

تنها پس از انجام این دست هماهنگی ها، در مرحله برنامه ریزی و طراحی خواهد بود که قادریم فرایندهای اجرایی شامل ساخت اتصالات، نصب و آماده سازی و اجرای عملیات هات تپ را به پیش ببریم. در غیر این صورت انجام گام های بعدی مقرون به فایده نخواهد بود و احتمال بروز رخدادهای آسیب زا به فرایند زیاد خواهد بود.

متعاقب انجام هماهنگی های مذکور، تیم اجرایی آماده سازی ابزارها و دستگاه ها را به انجام می رساند و سپس فرایند ساخت اتصالات، تست ولو، آماده سازی دستگاه هات تپ و سایر فرایندهای پشتیبانی به انجام خواهد رسید. باید توجه داشت که پایش فرایند و بازرسی خروجی هر یک از فرایندها جزو الزامات کاری تیم های هات تپ محسوب می شود و در هر مرحله هم کیفیت و صحت خروجی و هم هماهنگی و تناسب آن با فرایندهای موازی باید مورد پایش و بررسی قرار گیرد. بعد از انجام مقدمات فوق می توان از صحت اجرای عملیات هات تپ به بهترین شکل ممکن مطمئن بود.

کوپن هات تپ
هات تپ

انتخاب یک مجموعه یا فرد به عنوان بازرس و مدیر فرایندها می تواند اقدامی راهگشا و مفید جهت انجام بی کم و کاست عملیات هات تپ باشد. به عبارتی دیگر تیم های طراحی و مهندسی می توانند به نیابت از خود یک ناظر برای پایش هر یک از فرایندها و مراحل اجرای کار گرم hot tap را برگزینند و او را مسئول سنجش صحت هر یک از فرایندها گردانند. ناظر فرایند هات تپ در واقع واسطه میان فرایندهای مهندسی و اجرایی، و نیز عاملی است که صحت فرایندهای اجرایی هات تپ را مورد تأیید و بررسی قرار می دهد. بروز اختلال در هر یک از مراحل اجرایی کار گرم هات تپ می تواند منشأ آسیب های اقتصادی و فنی و اعتباری آشکار برای مجری hot tap باشد. برگزیدن ناظر فرایندها می تواند از دامنه دار شدن ایرادات بروز یافته پیشگیری کند و باعث شود حتی در صورت بروز ایراد، مشکل ایجاد شده پیش از آن که در فاز اجرایی خود را بروز دهد، در همان مرجله آماده سازی و پشتیبانی فرایند هات تپ رفع شود و به این ترتیب از تبعات و دامنه ایراد به طرز محسوسی کاسته شود.

هات تپ و داده های فنی

عملیات هات تپ اغلب بر روی خطوط لوله انجام می شود. در زمانی که واحدهای صنعتی درگیر در فرایندهای صنعتی در صدد باشند که ضمن حفظ فرایندهای خویش دست به انجام عملیات هایی نظیر انشعاب گیری و برش از روی خط لوله بزنند می توانند از عملیات انشعاب گیری hot tap استفاده کنند. در این فرایند دستگاه هات تپ ضمن درگیر شدن با لوله آن را می برد و به این ترتیب مجرب فرایند به هدف مد نظر خویش دست می یابد. در عملیات هاتتپ علاوه بر پیشبرد آیتم هایی که به دستگاه هات تپ و نفس عملیات مربوط می شود، باید به داده های فنی نیز استناد کرد. در واقع این داده ها حکم مواد خام و منابع اصلی تعیین کننده خط مشی عملیات hot tap خواهند بود و تمامی فرایندها از طرح و ندوین مستنداتی چون دستورالعمل هات تپ، تا جوشکاری خط لوله و نیز فرایند اجرایی عملیات hot tap تحت تأثیر آن انجام می شوند.

اجرای عملیات هات تپ
هات تپ خطوط لوله

 

از این رو جمع آوری و دریافت داده های فنی اولین گام در اجرای برش گرم هات تپ به شمار می رود. در خصوص داده های فنی اجرای عملیات hottap می توان به موارد زیر استناد کرد. مجری کار پیش از انجام عملیات باید این داده ها را از طریق مجاری ممکن از جمله مکاتبات با کارفرما و نیز بازدید حضوری از سایت جمع آوری کرده و بر اساس آن در خصوص الزامات و شرایط کار گرم هاتتپ اظهار نظر نماید:

داده های خط لوله: منظور اطلاعاتی است که مربوط به خود خط لوله اصلی می باشد و در خصوص آن باید بیشترین دقت اهتمام شود. قطر لوله اصلی اولین مورد از این داده هاست. این امر برای ساحت اتصال و نیز تنظیم و مجاسبه میزان پیشروی لازم دستگاه هات تپ دارای اهمیت می باشد. مورد دوم در این خصوص ضخامت اسمی لوله است که می بایست از کارفرما دریافت شود. منظور از ضخامت اسمی، ضخامت لوله در زمانی است که هنوز به بهره برداری نرسیده بوده است. در واقع یکی از خروجی های فرایند طراحی پایپینگ همان ضخامت اسمی است که بر اساس شرایط خط، سیال درون آن و سایر مقولات فنی انتخاب شده است. در ضمن انجام تست اولتراسونیک برای محاسبه حدافل ضخامت واقعی خط در ناحیه ای که عملیات هات تپ در آن انجام می شود از دیگر نکاتی است که باید حاصل شود. مجری hottapping باید بداند که عملیات روی چه ضخامتی در حال انجام خواهد بود. اگر ضخامت از حد مشحصی پایین تر بود باید تدابیر ویژه اندیشید و نسبت به اجرای عملیات هات تپ حساسیت بیشتری به خرج داد.

داده های انشعاب: علاوه بر سایز لوله اصلی، سایز انشعاب نیز از داده های مهم برای تدوین طرح انجام عملیات hot tap operation است. بسیاری از طراحی ها و تنظیمات، از جمله طراحی و ساخت اتصال، آماده سازی دستگاه هات تپ و نصب کاتر روی آن، محاسبات مربوط به میزان پیشروی لازم، انتخاب ولو و برخی موارد دیگر وابسته به سایز انشعابی هستند که قرار است از خط لوله گرفته شود. بدیهی است که اگر نسبت سایز انشعاب به سایز لوله اصلی نزدیک تر باشد کار ما برای انجام عملیات هات تپ دشوارتر خواهد بود. در این شرایط محاسبه میزان پیشروی لازم و لحاظ کردن آن در حین اجرای عملیات دارای اهمیت و اولویت اساسی است. در صورتی که به این نکته توجه نشود آسیب قابل ملاحظه ای متوجه عملیات hottapping خواهد شد، چرا که ممکن است پیشروی بیشتر از حد مجاز بوده و لوله اصلی از این حیث دچار آسیب و ایراد شود.

هات تپ خط لوله و مخازن
هات تپ

مشخصات فنی: در این خصوص نیز باید ملاحظات ویژه داشت چرا که بسیاری از زیرفرایندهای هات تپ مربطو به مشخصات فنی است که از خط لوله خواهیم گرفت. فشار سیال یکی از اصلی ترین این داده هاست که می بایست نسبت به آن توجه ویژه داشت. مجری کار گرم هات تپ باید فشار طراحی کار را کارفرما دریافت کند و خود نیز ضمن بازدید حظوری فشار کاری را مورد پایش قرار دهد. همجنین فشار کاری در زمان اجرای hot tapping operation نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و باید نسبت به آن هماهنگی های لازم صورت گیرد. مجری هات تپ باید بداند که در زمان اجرای عملیات های جوشکاری اتصال روی خط لوله و نیز هات تپ، مجموعه تحت چه فشاری خواهد بود. این داده ها به او کمک خواهد کرد که اتصال مورد نظر را بر اساس فشار تنظیم شده طراحی کند و بسازد. فشار طراحی مرجع ساخت اتصال و آماده سازی دستگاه hot tap machine خواهد بود. میزان این فشار باید حداکثر میزان فشاری باشد که از ناحیه خط لوله قرار است بر اتصال و انشعاب جدید وارد شود.

موقعیت هات تپ: شرایط محیطی کار و موقعیتی که خط لوله هات تپ خواهد داشت از دیگر عواملی است که پیش از اجرای عملیات باید نسبت به آن مطلع شد. ارتفاعی که لوله در آن قرار گرفته یا عمق آن، لوله ها یا سایر تجهیزاتی که در مجاورت خط لوله نصب می باشند، شرایط تردد و امکان داربست بندی در حوالی محیط برای استقرار نیروی کار و تجهیزات و ایمنی محل انجام کار در مقابل محاطرات طبیعی و فنی نکاتی است که باید مورد توجه قرار گیرند. از این رو باید ارتفاع کار، زاویه عملیات هات تپ، عمودی یا افقی بودن خط و مواردی از این دست مشخص و روشن باشند تا مجری کار گرم هات تپ بتواند بر اساس آن ها به استانداردها مراجعه کرده و دستورالعمل های ویژه انجام عملیات را تدوین نماید.

تهیه این دست مستندات از لوازم اصلی و اولیه کار گرم هات تپ است. مجری عملیات باید تمامی این موارد را تجمیع کند و بهتر است خود نیز در محل حضور به هم رساند تا در جریان و کم و کیف فرایند قرار گیرد و درکی دقیق تر شرایط کار داشته باشد. همه این موارد ضامن اجرای یک عملیات hot tap خوب خواهند بود. اجرای هاتپ تپ را نمی توان یک عملیات ساده خواند و به لحاظ طبقه بندی جزو فرایندهای ویژه خطوط لوله است. از این رو اهمال در خصوص هر یک از گام های آن به هیچ عنوان مجاز نیست.

هات تپ و NDT

هات تپ یا عملیات انشعاب گیری از خطوط لوله در هر گام نیازمند انجام بازرسی ها و تست ها جهت اطمینان از عملکرد فرایندی است. اهمیت تست و بازرسی هر یک از فرایندهای مربوط به عملیات هات تپ از این حیث بسیار بالاست که اصولا بر حسب ماهیت ویژه عملیات هات تپ، شدت خطاها و عوارض و پیامدهای آن به طرز مشهودی بالاست. به عبارتی دیگر ممکن است بروز یک ایراد در یک فرایند عوارض و پیامدهای چندانی نداشته باشد، اما بروز همان ایراد در فرایند هات تپ یا زیر فرایندهای آن تبعاتی بس سنگین به همراه داشته باشد. از این رو بهتر است که در آنالیز و بررسی فرایندها بیشترین دقت به خرج داده شود و مجمعوه را از هر لحاظ نسبت به تبعات ایراداتی که می تواند حین فرایند برز دهد آگاه کرد.

تست غیر مخرب به تستی می گویند که ضمن آن متریال ها، ابزار و تجهیزات، فرایندها و دستگاه ها بدون بروز آسیب به آن ها مورد بررسی و پایش قرار می گیرند و متغیرهای تعیین کننده در عملکرد آن ها آزمایش و بررسی خواهند شد:

Nondestructive testing (NDT) is the process of inspecting, testing, or evaluating materials, components or assemblies for discontinuities, or differences in characteristics without destroying the serviceability of the part or system. In other words, when the inspection or test is completed the part can still be used.

پیگیری از بحران و بروز آسیب و ایراد ساز و کارهای مدیریتی، برنامه ریزی و آموزشی گسترده ای را می طلبد، اما با نظرداشت تمامی این فاکتورها و عوامل، تست و بازرسی خروجی کار نیز یکی از فرایندها جهت اطمینان بخشی به صحت فرایند است. از آن جا که فرایند انجام شده در هر مرحله آثار و عوارض خود را در مرحبه بعدی نشان خواهد داد، بنابراین انجام عملیات تست و بازرسی برای حصول اطمینان از عدم تسری این ایرادات به مرحله بعدی ضروری است.

عملیات هات تپ
هات تپ

در خصوص روش های تست و بازرسی هر یک از مراحل نیز باید دقت داشت که هات تپ مجموعه فرایندهای به هم پیوسته ای را شامل می شود که شروع هر یک وابسته به اتمام مرحله پیشین است. از این رو تست پیش از آغاز فرایند بعدی انجام می شود. از آن جا که هر عملیات هات تپ اقتضائات خاص خود را دارد و اتصالات و تجهیزات و دستگاه ها برای آن عملیات به خصوص و ویژه آماده سازری می شوند، بنابراین امکان انجام تست مخرب روی آن ها وجود ندارد. تست مخرب معمولاً در شرایطی موجه است که یک مجوعه دارای تولید انبوه بوده و با نمونه گیری از محصولات ساخته شده، و با انجام تست های مخرب، نسبت به صحت کل محصولات براوردهای لازم انجام می شود. اما شرایط هات تپ به طور کلی متفاوت است. وقتی برای مثال ما یک اتصال اسپلیت تی ۱۶ اینچی روی خط لوله ۲۴ اینچی می سازیم، این اتصال طی یک فرایند تقریبا چند روزه و بر حسب اقتضائات همان خط ساخته شده است و انجام تست مخرب بر روی آن به این معناست که حتی در صورت تأیید نتیجه تست، اتصال باید بار دیگر و از ابتدا ساخته شود. اما زمانی که تست غیر مخرب انجام می شود می توان پس از حصول اطمینان از صحت فرایند ساخت اتصال، از آن برای انجام عملیات اصلی بهره برد.

بنابراین می توان پی به اهمیت و چایگاه تست غیر مخرب در عملیات هات تپ برد، چرا که تمامی دستگاه ها، تجهیزات و اتصالات آن بر اساس همین نوع از تست آزمون و برای انجام عملیات اصلی مورد بررسی قرار می گیرند. عملیات هات تپ یک فرایند منحصر به فرد است و هر پروژه جدید هات تپ، امکانات و تجهیزات و فرایندهای مربوط و منحصر به خود را دارا می باشد. از این رو نمی توان از نتایج یک تست برای پروژه ها و فرایندهای بعدی هات تپ استفاده کرد. بر این اساس انجام تست غیر مخرب برای فرایند هات  تپ الزامی است.

تست های Non Destructive Test یا همان تست غیر مخرب در عملیات هات تپ در خصوص قطعات و اتصالات و تجهیزات زیر انجام می شود:

  • در خصوص خود دستگاه هات تپ تست غیر مخرب انجام خواهد شد تا توان آن در خصوص تحمل فشار مجموعه حین اجرای عملیات هات تپ مورد بررسی و آزمون قرا بگیرد. در این تست دسگتاه هات تپ تحت فشار قرار می گیرد تا صحت عملیاتی آن آزمون و بررسی شود.
  • در خصوص اتصال ساخته شده که اغلب از نوع اسپلیت تی می باشد نیز تست غیر مخرب برای کنترل فشار آن انجام خواهد شد تا بتوانیم از عملکرد آن حین بهره برداری و نصب روی لوله اطمینان حاصل کنیم.
هات تپ لوله و تست غیر مخرب
هات تپ و تست
  • در خصوص ولوی که روی اتصال نصب می شود نیز باید تست غیر مخرب فشار انجام شود. چنان که می دانیم در صورتی که ولو مربوطه دارای عملکرد مناسبی نباشد و با عیب و ایراد در حین کار مواجه شود می تواند فلسفه عملیات هات تپ انجام شده را زیر سؤال ببرد. از این رو باید روی آن نیز تست غیر مخرب انجام داد. چه بسیار ولوهایی که دارای تأییدیه کنترل کیفی سازنده نیز می باشند و بدون تست روی اتصالات نصب می شوند اما پس از بهره برداری پی می بریسم که دارای ایراداتی نظیر نشتی و مواردی از این قبیل هستند.
  • در خصوص تأسیسات مورد نیاز برای انجام هات تپ نیز تست های لازم باید انجام شود. تأسیساتی که انرژی مورد نیاز برای انجام کار را فراهم می کنند و به نوعی منبع تغذیه دستگاه هات تپ برای عملیات هستند باید مورد بررسی و آزمون غیر مخرب قرار گیرند تا در حین کار با مشکلی از ناحیه آن ها مواجه نشویم.
  • در خصوص متریال های تهیه و تأمین قطعات نیز باید تست ها و آزمون های لازم انجام شود. انجام تست های فشار و تنش و خمش و موادری از این نظیر برای این که از عملکرد صحیح قطعات در حین کار مطمئن باشیم قدمی اساسی برای انجام کار گرم هات تپ است.

عملیات هات تپ یا انشعاب گرم خطوط لوله زمانی دارای کارآیی مناسب خواهد بود که از تمامی جوانب و جنبه ها مورد بررسی و آنالیز قرار گیرد. انجام تست ها جهت اطمینان اط عملکرد دستگاه ها و ابزارها جزوی ضروری از عملیات هات تپ، و موردی است که حتما باید در روش های اجرایی و دستورالعمل های انجام هات تپ بدان ها پرداخته شود. وظیفه مجموعه های مهندسی است که نسبت به این مساله هوشیار باشند و تمامی تدابیر لازم را در این خصوص و در مستندات اتخاذ کرده باشند.

هات تپ روی خطوط پلاستیکی

انشعاب گیری یا هات تپ از خطوط لوله برای اضافه کردن شیر، تنظیم کنندگان، اتصالات انشعابی و دیگر دستگاه‌ها به خطوط لوله موجود و نیز انجام تعمیرات خدمات در خطوط لوله استفاده می‌شود. در انشعاب گرم هات تپ روی یک خط لوله در حال سرویس، لازم است که یک ورودی در لوله برای وارد کردن شیر یا تنظیم‌کننده یا برای اتصال لوله شاخه قطع شود. برای جلوگیری از حرکت سیال درون لوله، یک زین یا سدل که قابلیت آب بندی آن کاملا تضمین شده است روی لوله متصل می‌شود و انجام هات تپ در آن محل انجام می شود. این زین دارای یک دریچه ورودی نیپل است که امکان دسترسی به لوله بدون اجازه دادن به مایع برای فرار از لوله را فراهم می کند.

با توجه به شرایط مادی و فیریکی متریال ها، سیستم‌هایی که از لوله پلاستیکی استفاده می‌کنند، نیاز به ملاحظاتی متفاوت از لوله‌های فلزی در هنگام ضربه زدن شدید دارند. حداقل سه تکنیک در حال حاضر شناخته‌شده و برای انشعاب گیری هات تپ لوله‌های پلاستیکی برای وارد کردن شیر یا اتصال شاخه استفاده می‌شود، که همه آن‌ها دارای محدودیت‌های مهمی هستند. رایج‌ترین تکنیک مورد استفاده شامل فشردن لوله پلاستیکی برای مسدود کردن جریان از طریق لوله بعد از آن است که اتصال شاخه را می‌توان نصب کرد. با این حال فشار دادن ممکن است بر مقاومت طولانی‌مدت لوله تاثیر بگذارد. علاوه بر این، خطر ایمنی بالقوه ناشی از تولید الکتریسیته ساکن ایجاد می‌شود. و در نهایت، جریان از طریق لوله وقفه ایجاد می‌شود که کم‌تر از شرایط مطلوب است.

یک تکنیک مشهور بیشتر مستقیم است و شامل نصب شیره‌ای موجود تجاری است که در هنگام نیاز از طریق جعبه‌های شیر تحریک شوند. با این حال، هزینه چنین نصب سوپاپ بسیار بالاست. علاوه بر این، بازسازی سیستم‌های لوله‌های پلاستیکی با شیرهای شناخته‌شده نیازمند دو فشار است، در نتیجه منجر به وقفه‌های ایجاد جریان و خطرات ایمنی ناشی از تولید الکتریسیته ساکن می‌شود.

تکنیک سوم یک طرح تجاری است که به طور خاص برای لوله‌های پلاستیکی طراحی شده‌است. با این حال، این نوع از مسدود کننده خط در درجه اول برای توقف موقت جریان در یک لوله پلاستیکی در نظر گرفته می‌شود و برای استفاده به عنوان شیر مناسب نیست. علاوه بر این، وسایل شناخته‌شده این نوع نیز به اندازه لوله ۴ اینچی و به علت ماهیت پیچیده مکانیسم‌های خود محدود هستند. در نتیجه چنین مسدود کننده هایی برای لوله‌های پلاستیکی که قطر آن‌ها کم‌تر از ۴ اینچ است، مناسب نیستند.

هات تپ و اسپلیت تی غیر فلزی
هات تپ روی خطوط لوله غیر فلزی

هات تپ بهترین روش برای ایجاد انشعاب روی خطوط لوله پلاستیکی است مشروط بر این که مهارت ها، آموزش ها و استانداردهای انجام کار بر روی پلاستیک لحاظ شده باشد. در عملیات هات تپ روی خطوط لوله غیر فلزی نظیر پلاستیک ابتدا به ساکن باید نوع و جنس لوله مد نظر باشد تا متوجه شویم که آیان امکان برش گرم هات تپ روی آن وجود دارد یا نه. بنابراین مهندسین عملیات هات تپ باید در درجه اول به این نکته توجه کنند که امکان برش گرم روی لوله مقدرو هست یا نه؟ مجموعه ای از مطالعات امکان سنجی و در صورت نیاز انجام تست ها و بازرسی های اولیه برای امکان سنجی طرح مد نظر قرار خواهد داشت که همگی باید با دقت کامل انجام شود.

چنان که می دانیم وظیفه اصلی را در برش گرم هات تپ کاتر دستگاه هات تپ به انجام می رساند. این قطعه از دستگاه است که با لوله درگیر می شود و ضمن پیش روی و نفوذ درون آن، برش را به انجام می رساند.

باید با توجه به جنس لوله و میزان انعطاف پذیری، خشکی و سختی آن بهترین نوع الماسه برای انجام عملیات برش هات تپ را برگزید. چنان که می دانیم کاترهای دستگاه هات تپ به دو نوع اند، یک سری از این کاترها که معمولاً مختص سایزهای پایین تر هستند یک تکه بوده و الماسه ها در آن مستقیما به روی کاتر نصب هستند. سری دیگر از کاترها دارای الماسه های جداگانه بوده که از طریق نگهدارنده هایی روی کاتر به آن متصل می شوند. در این دسته از کاترها مجری عملیات هات تپ قادر است با توجه به جنس لوله بهترین نوع الماسه متناسب با شرایط کار را برگزیده و به روی کاتر نصب کند.

تنها در صورتی هات تپ روی خطوط لوله پلاستیکی مجاز است که الماسه های کاتر جوابگوی برش لوله باشند و فرایند برش با ایراداتی نظیر ترک خوردن و شکستن لوله مواجه نشود. پس از دست یابی به نتیجه مساعد، فرایندهای بعدی مورد نیاز برای هات تپ به انجام خواهند رسید. یکی از مهم ترین این گام ها ساخت اتصال انشعابی برای لوله پلاستیکی است. طبیعی است در این خصو نیز باید بسیار محتاطانه و با توجه ویژه کار کرد. اتصال ساخته شده نباید آن چنان سنگین باشد که روی لوله اثر منفی بگذارد و باعث کژتابی و تحمیل وزن نامتعارف به لوله شود. در این صورت ممکن است لوله به مرور تغییر شکل و انحراف زاویه ای پیدا کند و در درازمدت شاهد بروز مشکلاتی سنگین نظیر نازک شدن دیواره لوله، سوراخ شدن و حتی شکسته شدن آن شویم.

از سوی دیگر جنس لوله اتصال باید به گونه ای باشد که پاسخگوی فشار سیال و خط نیز باشد. قرار بر آن است که اتصال برای طولانی مدت فشار سیال را تحمل کند و بتواند با آب بندی کامل مجموعه از نشتی و سر ریز سیال تحت هر شرایطی ممانعت کند. بنابراین جنس اتصال، ضخامت، سایز و سایز مشخصات آن باید به گونه ای باشد که این کارکرد را به بهترنی نحو ممکن انجام دهد. در غیر این صورت ممکن است با ایراداتی پس از مرحله بهره برداری مواجه شویم که طبیعتاً رفع آن ها هزینه ای به مراتب سنگین تر متوجه مجموعه می کند.

نکته آخر در مورد اتصال مورد استفاده برای انجام عملیات هات تپ این است که چون جوشکاری روی خط لوله پلاستیکی امکان پذیر نیست اتصالات مذکور به شیوه مکانیکی روی خط لوله نصب خواهند شد و از این رو باید ساز و کارهای لازم برای اینکه به مستحکم ترین شکل ممکن روی لوله پیچ و مهره شوند تدبیر شود.

پس از انجام این دست اقدامات اولیه، عملیات اجرایی انشعاب گرم هات تپ روی لوله به انجام می رسد. در این خصوص نیز اپراتور و مجری عملیات هات تپ باید دانش و درایت کافی برای پیش بینی روند و میزان پیشروی لازم دستگاه در هر دور را داشته باشد. مجری عملیات هات تپ باید این دانش را داشته باشد تا تشخیص بدهد که میزان دوردهی به دستگاه  و سرعت پیشروی به چه اندازه باشد تا نه به لوله، نه اتصال و نه کاتر آسیبی وارد نشود. در این خصوص نیز باید مطالعات و هم اندیشی های لازم میان تیم های مهندسی و طراحی و برنامه ریزی، و اپراتورهای اجرایی که سابقه و مهارت بالا در زمینه کار اجرایی هات تپ دارند اتخاذ شود تا طرحی کلی از این فرایندها در ذهن مجریان فرایند هات تپ وجود داشته باشد.