هات تپ و انشعاب گیری

انشعاب گرم خطوط لوله یا عملیات هات تپ می تواند یکی از کارآمدترین فرایندها در خطوط لوله به منظور ایجاد انشعاب و توسعه خطوط لوله باشد، اما در عین حال می تواند فرایندی مخرب و آسیب رسان بر روند جاری یک مجموعه صنعتی باشد. در تشریح کاربرد و کارایی های هات تپ می بایست ابتدا به سراغ زمینه هایی که این فرایند در آن ها قابلیت کاربردی دارد اشاره کرد. به طور کلی هر واحد صنعتی که در صدد است روی خطوط لوله خود انشعابی ایجاد کند می تواند به صورت بالقوه مشتری عملیات انشعاب گیری گرم باشد. اصولاً این فرایند در هر مجموعه صنعتی قابل انجام است و از این حیث نمی توان آن را جزو شاخه بندی های صنعتی برشمرد. اما بسیاری از واحدها سراغ عملیات هات تپ نمی روند. دلایل آن را می توان به شرح زیر برشمرد:

  • بسیاری از واحدهای صنعتی هیچ گونه آشنایی با این عملیات پیچیده خطوط لوله ندارند و به طور کلی اسمی از آن نشنیده اند. این مجموعه ها معمولاً واحدهایی هستند که فرایندهایی نظیر انشعاب گیری در آن ها به صورت بسیار محدود و موردی لازم می آید و به همین دلیل درکی از آن نخواهند داشت. مجتمع هایی از این دست تنها راه انشعاب گیری از خط لوله را بستن و تخلیه خط، و سپس بریدن بخش انشعابی متصور می شوند. این در حالی است که نمی دانند فرایند مذکور در مقایسه با هات تپ چه هزینه های مازادی را برایشان در پی خواهد داشت.
انشعاب گرم
هات تپ ۴۸ اینچ
  • واحدهای صنعتی دیگری ممکن است آشنایی نسبی با این فرایند داشته باشند ولی همین عدم اطلاعات دقیق ممکن است این تصور را در ذهن ایشان متبادر کند که هات تپ یک فرایند پرهزینه و مستلزم مهیا کردن تأسیسات و تجهیزات پیچیده ای می باشد. این در حالی ایت که عملیات انشعاب گیری گرم به لحاظ تأسیسات و تجهیزاتی که می بایست از طرف کارفرما مهیا شود چندان پیچیدگی ای نخواهد داشت و تصور فوق غلط است. تجهیزات اصلی توسط خود پیمانکار انشعاب گیری تهیه می شوند و پیچیدگی کار هم نه در تجهیزاتی است که کارفرما می بایست فراهم کند، بلکه در امکاناتی است که از طرف خود پیمانکار و مجری کار تهیه خواهد شد. این دست واحدهای صنعتی نیز از پذیرش عملیات مذکور سر باز زده و سراغ روش های جایگزین می روند.
  • برخی واحدهای صنعتی هستند که انشعاب گیری مورد نیازشان چندان خللی در فرایندهای اصلی کار صنعتی شان ایجاد نمی کند. بنابراین ترجیح می دهند از این فرایند استفاده نکنند. هات تپ یک فرایند ویژه ضربتی ایست که ظرف مدت زمان کوتاه انجام شده و مانع ایجاد وقفه در فعالیت های جاری مجتمع صنعتی خواهد شد. از این رو واحدی که فرایندها اصلی آن بدون چنین اضطراری به فعالیت خود ادامه می دهند نیازی به بهره گیری از هات تپ نخواهند داشت. تصور کنید برای مثال یکی از خطوط لوله انتقال آب یا گازوئیل به تجهیزات کارگاهی یک واحد صنعتی دچار بریدگی شده است. یا این که واحد مذکور در راستای طرح توسعه خود، تعدادی تجهیزات به مجموعه افزوده است و نیاز دارد با انشعاب گیری از خطوط لوله موجود، سوخت را به این تجهیزات نیز برساند. بدیهی است اگر برای این موارد امکان پذیر باشد، آن ها ترجیح خواهند داد در مواقع تغییر شیفت، تعطیلی کار، وقفه های رایج فرایندی و مواردی از این دست انشعاب گیری را به همان روش سنتی و از طریق تخلیه خط انجام دهند. بنابراین بهره گیری از هات تپ خطوط لوله برایشان صرفه اقتصادی به بار نخواهد آورد.
  • برخی دیگر از واحدهای صنعتی نسبت به ضریب ریسک بالای عملیات هات تپ دچار اشتباه هستند. فقدان اطلاعات کافی این تصور را به ذهن ایشان متبادر کرده است که هات تپ در مقایسه با روش های رایج و سنتی دارای ریسک بالایی است. از این رو این دسته واحدها دردسرها و زمان و هزینه اضافی انشعاب گیری به روش سنتی را تقبل می کنند اما حاضر نیستند تن به انشعاب گیری گرم به روش هات تپ بدهند. این در حالی است که عملیات انشعاب گرم در صورت رعایت استانداردها و به کارگیری نیروی متبحر و با دانش و تجربه بدون کوچک ترین ایردای به انجام خواهد رسید.

موارد ذکر شده بخشی از سوء ظن ها نسبت به ماهیت و کارکرد، و کارایی عملیات انشعاب گیری گرم هات تپ می باشد. بسیاری از واحدهای صنعتی بر حسب توهمات فوق تن به این عملیات نمی دهند و ترجیح می دهند از روش های پیشین استفاده کنند. در حالی که دانش کافی در خصوص این پروژه پیچیده صنعتی، ذهن را متوجه خواهد کرد که هیچ یک از توجیهات فوق برای انتخاب نکردن انشعاب گرم قابل قبول نیست. برای تمامی واحدهای مذکور در هر شرایطی که باشند، هات تپ بهترین گزینه است. البته باید اشاره داشت که در مواقعی انجام هات تپ اصلاً امکان پذیر نخواهد بود و بهتر است از روش های جایگزین استفاده شود؛ اما تشخیص این امر بر عهده پیمانکار هات تپ است. او است که بر اساس مطالعات امکان سنجی و تحقیق و توسعه امکان یا عدم امکان انجام عملیات را تشخیص می دهد. در صورت امکان پذیری انجام کار، انشعاب گرم هات تپ بهترین راه حل برای رفع مشکلاتی است که مجتمع های صنعتی در خصوص انشعاب گیری از خطوط لوله موجود می تواند بهره گیری کنند.

انشعاب خط لوله
انشعب خط لوله به روش گرم

امروزه خوشبختانه واحدهای صنعتی نفتی و گازی و پتروشیمی، بر حسب الزامات و تکرر نیاز به انجام انشعاب گیری خط لوله به استلزامات عملیات هات تپ پی برده و اغلب برای انشعاب گیری به سراغ این فرایند می روند. اما هنوز بسیاری از واحدهای صنعتی در زمینه های غیر، یا حتی زمینه های مرتبط به نفت و گاز نیز اطلاعات و اشراف کافی روی مزایای هات تپ خطوط لوله ندارند .و همین امر آن ها را به انتخاب روش های پر هسزینه، و چه بسا پر ریسک تر وامی دارد.

هات تپ– عملیات هات تپانشعاب گرم هات تپ

هات تپ و خطرات ایمنی

تای این یا عملیات هات تپ خطوط لوله و مخازن دارای نکات ایمنی عدیده ای است. باید توجه داشت که فرایندهای موجود در مجتمع های نفتی و گازی و پتروشیمی به لحا میزان خطراتی که فرایند را تهدید می کنند از ضریب بالایی برخوردار است. در میان این ها عملیات هایی نظیر انشعاب گیری گرم هات تپ حساسیت و ضریب ریسک بالاتری هم دارد چرا که جزو فرایندهای ویژه می باشد  و در شرایطی انجام می شود که خط لوله حاوی سیال می باشد. از این روی می بایست نهایت احتیاط را در خصوص عملیات هات تپ و ما به ازای آن داشته باشیم تا کوچک ترین خطری فرایند را تهدید نکند.

دستگاه هات تپ
هات تپ

عملیات هات تپ از چند حیث دارای ضریب ریسک بالایی می باشد. در درجه اول این که کار روی خطوط لوله زنده انجام می شود. کلیه فرایندهای مربوط به انشعاب گیری، از جوشکاری اتصال روی خط لوله گرفته تا نصب دستگاه هات تپ روی لوله و انجام عملیات همگی در شرایطی انجام می شوند که خط مملو از سیال است. حال اگر سیال موجود در خط از نوع قابل احتراق یا قابل اشتعال باشد که شرایط به مراتب دشوارتر خواهد شد و می بایست اقدامات ایمنی دقیق به منظور پیشگیری از وقوع هر گونه سانحه را در دستور کار قرار داد. اجزا و قطعات دستگاه هات تپ پبا لوله درگیر می شوند و پس از برش لوله با خود سیال تماس خواهند داشت. شرایط باید به گونه ای باشد که این تصادمات اختلالی در روند کار ایجاد نکند. ماهیت عملیات انشعاب گیری گرم یا هات تپ در همین مزیت آن است که روی خط لوله جاری قابل انجام است و از قضا برای انشعاب گیری، دستگاه هات تپ از جریان سیال به عنوان جریان خنک کننده حرارت ناشی از برش استفاده می کند. نباید اجازه دهیم که این مزیت تبدیل به یک تهدید در عملیات شود و انشعاب گیری را به دشواری هایی دچار کند.

از سوی دیگر، محیطی که عملیات در آن انجام می شود می بایست دارای استانداردهای زیست محیطی و شاخص های آلایندگی مناسب باشد. در غیر این صورت هم ایمنی عملیات، هم سلامت و بهداشت نیروی انسانی و هم خود محیط مجتمع در معرض خطر قرار خواهد گرفت. در این خصوص مجری عملیات هات تپ باید کاملاً هوشیار باشد تا کوچک ترین مشکلی از جانب محیط و متغیرهای آن به پروژه وارد نشود. حلال ها، اسیدها، هیدروکربن ها و سایر آلاینده های مخرب و مضر، موادی هستند که ممکن است در مجتمع های پالایشگاهی منتشر باشند و نیروی انسانی را در معرض خطرات خود قرار دهند. در این خصوص محیط باید حداقل شاخصه های استاندارد برای انجام فرایند فنی هات تپ را داشته باشد. برخی از این مواد ممکن است باعث گیجی، حالت تهوع و به طور کلی بهم ریختن تمرکز نیروی انسانی شوند. این در حالی است که اپراتور هات تپ در تمام طول فرایند می بایست تمام و کمال بر کار تمرکز داشته باشد.

گرما و سرمای زیاده حد، به قدری که مانع انجام خدمات به نحو مناسب باشد از دیگر آسیب هایی است که مجری عملیات هات تپ ممکن است با آن ها چالش پیدا کند. گرما زدگی، بی حسی، استرس های گرمایی، شوک گرمایی، کاهش فشار و مواردی از این قسم می توانند نیروی کار را در ادامه سرویس دهی هات تپ با مشکل دچار کنند. وقتی که این شرایط برای نیروی کار حاد شود و کنترل خود را از دست بدهد، ممکن است متعاقباً آسیب ها شدت بیشتری به خود بگیرد. نیرویی که توان خود را از دست داده و دچار گرمازدگی و از این قبیل شده است، ممکن است تعادل خود را از دست داده و با خطراتی نظیر سقوط، افتادن در حفره ها و محل های خطرناک و مواردی از این دست دچار شود. از این رو ضمن در نظر داشتن شرایط زیست محیطی می بایست نیروی انسانی را به ابزارهای نظیر کمربند ایمنی نیز تجهیز کرد تا احتمال بروز سانحه کاهش یابد.

با توجه به سنگین بودن وزن بالای برخی از قطعات در عملیات هات تپ نیروی انسانی فقط می بایست حمل دستی را برای قطعاتی تقبل کند که از استانداردهای رایج فراتر نمی روند. برای مثال حمل دستی پاوریونیت یا خود دستگاه هات تپ اقدام جالبی محسوب نمی شود. این ابزارها سنگین وزن بوده و می توانند نیروی انسانی را در میان مدت از پا بیاندازند. در خصوص قطعاتی که حمل شان مجاز می باشد نیز باید حمل به صورتی انجام گیرد که کمترین فشار به مفاصل و بخش های آسیب زای بدن وارد شود.

اجرای هات تپ
هات تپ

از دیگر نکات در عملیات هات تپ این است که این فرایند از ابتدای فاز اجرایی تا نهایی شدن و تحویل کوپن لوله به کارفرما معمولاً به چند روز نیاز دارد. خصوص در مورد عملیات های سیاز بزرگ و دشوارتر زمان طولانی تر خواهد بود. باید در نظر داشت با توجه به سنگین و دشوار بودن هر یک از مراحل اجرایی، باید زمان و مکان مناسب برای نیروی کار جهت استراحت کافی وجود داشته باشد. نیروی کار نمی بایست نسبت به این مسأله تحت فشار باشند چرا که تبعات آن در فرایند اجرایی بروز خواهد یافت. محل اسکان مناسب، تغذیه خوب و فراهم آوردن شرایط روانی مساعد برای انجام کار دشوار هات تپ از وظایف متولی امر محسوب می شود. فقدان این موارد به لحاظ سیستمی بر کیفیت کار تأثیر منفی خواهد گذاشت؛ می تواند باعث خستگی مفرط نیروی انسانی شود، روحیه ایشان را تضعیف کند و باعث مجادلات و درگیری ها در محل کار شود، ضریب تحمل اپراتورها را در مواجهه با مشکلات پیشروی هات تپ کاهش دهد و به طور کلی در خروجی فرایند تأثیر منفی باقی بگذارد.

نکات فوق بخشی از راهکارها برای ایمن سازی و افزایش ضریب اطمینان عملیات هات تپ محسوب می شوند. بدیهی است هر چه دایره این نکات گسترده تر شود عملیات با کیفیت و اطمینان بیشتری انجام خواهد شد. شرکت پیشگام صنعت ابزار بر حسب تجارب خود به این نکات دست یافته و آن ها را به مرور در اختیار مراجعه کنندگان به سایت قرار خواهیم داد.

هات تپ– عملیات هات تپ- اپراتور هات تپ– تای این

پیگ رانی و انشعاب گرم

از جمله سرویس های بسیار کاربردی در خطوط لوله خصوصاً در حال جریان سیال سرویس پیگ رانی می باشد که مجتمع های صنعتی در موارد عدیده و بسیار زیاد با این سرویس سر و کار خواهند داشت. پیگ رانی در واقع عبارت از فرایندی است که در آن پیگ از طریق موتورهای محرک در درون لوله پیشروی و اقدام مد نظر از انجام کار را به انجام می رساند. اهدافی از که از انجام پیگ رانی مد نظر می باشند را می توان در موارد زیر به طور خلاصه برشمرد:

در اغلب اوقات از پیگ رانی استفاده می شود تا رسوبات جداره های داخلی خط لوله تمیز و پاکسازی شوند. از آن جا که خطوط لوله در طول دوره فعالیت دچار رسوبات و گرفتگی هایی می شوند بهترین کار در زمانی که امکان قطع کردن جریان سیال و تمیزکاری آن وجود ندارد استفاده از تکنولوژی پیگ رانی است.

از دیگر موارد کاربرد این سرویس زمانی است که ما در صددیم یک فرایند را در بخشی از جریان خط لوله مورد کنترل و بازرسی، و پایش قرار دهیم. در این شرایط نیز از نقطه مد نظر پیگ را وارد لوله کرده  وعملیات مد نظر را به انجام می رسانیم.

انشعاب گیری گرم یا هات تپ برای این قسم عملیات ها می تواند دارای کاربرد باشد، و آن زمانی است که در صددیم فرایند را از نقطه ای شروع کرده یا به پایان برسانیم که انشعاب در آن د دسترس نداریم. به عبارتی زمانی که ما دسترسی به نقطه آغاز عملیات پیگ رانی نداریم با نصب اتصال و انجام عملیات انشعاب گیری گرم روی لوله به سایز مورد نیاز برای عملیات پیگ رانی، یک انشعاب در آن ایجاد کرده و فرایند را به انجام می رسانیم.

انشعاب گرم
انشعاب گرم

پیگ رانی بر حسب ماهیت می تواند نقطه آغاز و پایان یکسان یا متفاوتی را داشته باشد. ممکن است برنامه ریزی به این نجو باشد که پیگ مسیری را سپری کند و سپس ضمن بازگشت از همان مسیر در نقطه آغاز از مجموعه خارج شود. در این صورت انجام یک عملیات انشعاب گیری به روش گرم کفایت می کند. پیگ از محل انشعاب گرفته شده وارد می شود و پس از اتمام فرایند از همان نقطه خارج می شود.

اما در مواقعی نیاز به این داریم که پیگ پس از سپری کردن مسافتی از نقطه ای دیگر خارج شود. در این صورت نیاز به دو عملیات هات تپ در نقاط مبدأ و مقصد نیاز است. فرایند پیگ رانی از نقطه انشعابی اول آغاز می شود و پس از سپری کردن مسیر مورد نیاز از نقطه مقصد خارج می شود و به این ترتیب فرایند تکمیل می شود.

انشعاب گیری به روش گرم یا هات تپ یک فرایند ویژه در خطوط لوله و خاص مواقعی است که امکان قطعی جریان سیال درون لوله وجود ندارد. از طرفی این فرایند می تواند پشتیبان فرایندهای دیگری باشد که آن ها نیز به صورت زنده و روی خط لوله حاوی جریان سیال به وقوع می پیوندند. پیگ رانی از جمله فرایندهایی است که عملیات هات تپ در آن موارد کاربردی متعددی دارد. شرکت پیشگام صنعت ابزار عملیات های متعدد هات تپ را تجربه کرده است که برنامه ریزان و مهندسین تصمیم گیر به منظور انجام عملیات پیگ رانی آن را توصیه کرده اند. بدیهی است در خصوص ساخت اتصالی که برای انجام پیگ رانی استفاده می شود مجری هات تپ می بایست ملاحظات خاص فرایند را رعایت کند. باید دقت داشته باشد که این اتصال مجرای ورودی پیگ رانی خواهد بود و اگر فرایند به منظور رسوب گیری انجا می شود، اتصال باید به نحوی ساخته شود که تا جای ممکن با خروچ پیگ رسوبات نیز بیرون بیایند.

دستگاه هات تپ
هات تپ

در هر صورت، مجری عملیات هات تپ بر حسب اطلاعاتی که در خصوص کم و کیف فرایند پیگ رانی دریافت می کند طراحی ها و برنامه ریزی های لازم را انجام داده و بر اساس آن انشعاب گیری را به انجام می رساند. شرکت پیشگام صنعت ابزار آمادگی دارد مشتریان گرامی را در زمینه انجام عملیات پیش رانی از طریق انشعاب زنی در نقاط مورد نظر ایشان راهنمایی کند. ما بر حسب اشراف و تسلطی که بر فرایند فنی پیک رانی داریم می دانیم که به چخ نحو اتصالات ساخته و برای انجام عملیات آماده سازی شوند. در صورتی که تمایل به دریافت اطلاعات بیشتر در این خصوص دارید می توانید با شماره ۰۲۶-۳۴۷۱۷۹۰۲  تماس حاصل نموده و نسبت به چگونگی و فرایندهایی که می توانند به سرویس های پیک رانی شما یاری رسانند اطلاعات لازم را دریافت نمایید.

هات تپ– هات تپ پیگ رانی– انشعاب گرم هات تپ- انجام هات تپ توسط پیشگام صنعت ابزار

ونت و کاربرد آن در خطوط لوله

ونت از جمله تجهیزات در خطوط لوله و مخازن به شمار می رود که دارای کاربردهای زیادی است و با وجود ساختار ساده آن می تواند بسیار مثمر ثمر باشد. به طور کلی ونت زمانی به کار می رود که در صددیم محتوایی از درون سیال را تخلیه منیم. در واقع ونت ها نقش دریچه خروجی محتوای درون لوله یا مخزن را ایفا می کنند. از این حیث می توان پی به اهمیت آن برد. برنامه ریزی و مهندسی مجتمع های صنعتی در برخی مواقع نیازمند نصب این چنین تجهیزاتی روی خطوط لوله و مخازن است. با توجه به قابلیت ونت که در بالا بدان اشاره رفت ، برخی از موارد کارکردی آن روی خط لوله را می توان به شرح زیر برشمرد:

  • در هیدروتست ها معمولاً به منظور تخلیه هوا از درون لوله از ونت ها استفاده می شود. در برخی موارد خط لوله دارای نوسان و فرم سینوسی می باشد. حال اگر سیال تمامی خط را پوشش نداده باشد قله های مسیر دچار کمبود سیال و انباشت هوا خواهند بود. در این شرایط برای تخلیه اکسیژن از ونت استفاده می شود.
  • در شرایطی که خط لوله زنده و سیال درون آن در جریان می باشد ممکن است به هر دلیلی نیازمند بازرسی از مشخصات شیمیایی سیال درون لوله در نقطه ای مشخص باشد. ممکن است خط دچار سرریز هوا داخل خود شده باشد که در این صورت به منظور حصول اطمینان و تخلیه هوا از ونت استفاده کرد.
  • در صورتی که بخشی از لوله مسدود شده است و به هر دلیلی هوا داخل آن نفوذ کرده است.

معمولاً ونت ها پیش از بهره برداری عملیاتی واحد صنعتی و در زمانی نصب می شوند که پروژه احداث در مرحله پایپینگ می باشد. در این مرحله با پیش بینی و مکان یابی قرارگیری ونت ها، آن ها را در سر محل های مذکور نصب می کنند. اما شرایطی پیش می آید که خط به بهره برداری رسیده است و نمی توان بدون انجام فرایندهای ویژه ونت را روی لوله ها نصب کرد. البته یکی از راه های مرسوم این خواهد بود که مجتمع را برای مدتی تعطیل و فرایندهای مرتبط را خاموش سازند تا عملیات سوراخکاری و نصب ونت روی لوله انجام شود. اما به طور کلی این روش مقرون به صرفه نمی باشد چرا که برای نصب فقط یک ونت می بایست یک مجتمع یا دست کم بخش هایی از فعالیت های جاری مجتمع را به حالت تعطیل درآوریم. بنابراین انشعاب گیری گرم هات تپ بهترین راهکار برای سوراخ کردن لوله و نصب ونت روی آن است. از آن جا که معمولاً این تجهیزات نیاز به انشعاب کوچکی نیز دارند معمولاً دستگاه های هات تپ دستی هم قادر به انجام این کار خواهند بود. بنابراین فرایند مذکور نه زمانی را از مجتمع صنعتی خواهد گرفت و نه هزینه گزافی را متحمل خواهد کرد. کافی است که یک دستگاه هات تپ به همراه اپراتور متبحر و آشنا به کار در زمینه انشعاب گیری گرم خطوط لوله حضور داشت باشند تا فرایتد مذکور را در اسرع وقت و بدون ضیغ وقت انجام دهد. در صورتی که انشعاب مذکور در سایز کوچک باشد، که اغلب نیز در خصوص ونت همین طور است، حتی نیاز به تأسیسات برقی و… هم نخواهد بود و فرایند به صورت دستی صورت خواهد پذیرفت.

شرکت پیشگام صنعت ابزار قادر است تنها با یک اپراتور که هم در زمینه جوشکاری و هم انشعاب گیری گرم خطوط لوله دارای تجربه و سابقه و دانش است کل فرایند ایجاد انشعاب گرم برای نصب ونت را انجام دهد. این عملیات در کمترین زمان ممکن انجام می شود و فاز عملیاتی آن معمولاً حتی یک روز کاری را هم در بر نخواهد گرفت.

هات تپ و کاترها

چنان که می دانیم کاتر اصلی ترین قطعه دستگاه هات تپ در فرایند برش گرم محسوب می شود؛ چرا که به طور مشخص فرایند برش گرم توسط کاتر دستگاه هات تپ انجام می شود. اگر فرایند انشعاب گیری گرم را یا یک فرایند کلی متشکل از مجموعه عملیات های جزئی بدانیم که هر یک سهمی در پیشبرد فرایند دارند، درگیری کاتر با لوله و برش لوله آخرین مرحله از زنجیره فرایندهای اجرای هات تپ محسوب می شود. این فرایند در ضمن پیشروی شفت به فضای درونی اتصالات و درگیر شدن کاتر با لوله آغاز می شود، سپس با برش دورانی لوله توسط کاتر ادامه می یابد و در نهایت و ضمن اتمام فرایند برش، با عقب نشیتی شفت و بیرون آمدن کاتر دستگاه هات تپ به اتمام می رسد.

کاتر هات تپ برای اجرای هات تپ در سایزهای 20 و 16 اینچ
هات تپ

بنابراین کاتر بار اصلی و فشاری مازاد در مقایسه با سایر قطعات و اتصالات در عملیات انشعاب گرم تحمل می کند چرا که بخش سخت افزاری فرایند که عبارت از بریدن لوله می باشد بر عهده این قطعه در دستگاه است. از این حیث فرایند ساخت و نصب آن روی دستگاه مکانیزم خاص خود را دارد. برای آن که یک عملیات اجرایی انشعاب گرم به بهترین نحو ممکن انجام شود می بایست هر یکاز قطعات شرایطی داشته و خروجی های فرایندی خود را به بهترین نحو ممکن ارائه دهند. بنابراین مجری هات تپ برای آن که عملیات خود را با موفقیت به اتمام برساند می بایست در خصوص کاتر ملاحظات زیر را رعایت کند:

  • کاتر یک قطعه گرد با سرهای عاج دار است که می بایست با لوله درگیر شود و آن را ببرد. چنان که می دانیم آلیاژهای خطوط لوله معمولاً از جنس سخت و مقاوم هستند. برای مثال فولاد ضد زنگ و استیل از جمله لوله هایی هستند که انجام فرایند برش توسط کاتر روی آن ها بسیار دشوار می نماید. از این حیث باید حتماً پیش از اجرای هات تپ نسبت به قابلیت کاتر در برش لوله ملاحظات دقیق رعایت شود. باید برآورد شود که کاتر موجود توان تحمل فشار وارده از ناحیه لوله را حین برش خواهد داشت یا نه.
  • چنان که اشاره شد سر کاتر دارای عاج هایی است که با لوله درگیر شده و فرایند برش را به صورت دورانی انجام می دهند. سازنده کاتر باید در رو ساخت این اجزا دقت و دانش کافی را داشته باشد. زاویه قرارگیری عاج ها برای این که ضمن تحمل کمترین فشار برش را انجام دهند از نکاتی است که در تسریع و تسهیل فرایند برش گرم، ضمن حفاظت از خود کاتر واجد اهمیت بالا است.
  • باید اشاره کرد برش نه مستقیماً توسط این عاج ها بلکه توسط الماسه هایی انجام خواهد شد که از طریق نگهدارنده های الماسه به کاتر نصب شده اند. تیم اجرای هات تپ با توجه به جنس لوله خط اصلی می بایست الماسه متناسب برای برش این لوله را شناسایی کرده و از آن برای اجرای هات تپ استفاده کنند. همچنین در خصوص صحت کارکرد، و عدم فرسودگی الماسه باید پیش از عملیات اطلاعات کافی داشته باشیم. در صورتی که الماسه ها دچار نقص کارکردی باشند می توانند بر زمان انجام پروژه تأثیر منفی بگذارند، چرا که تیم اجرایی را وادار به باز کردن مجدد دستگاه هات تپ، تعویض الماسه و نصب مجدد دستگاه می گردانند.
  • سایز کاتر در عملیات هات تپ می بایست هم سایز انشعابی که می خواهیم ایجاد کنیم باشد. البته طبق دستورالعمل ها و نیز در فاز اجرایی کوچک تر بودن کاتر به میزان قابل چشم پوشی محلی از اعراب ندارد. از این رو در عملیات های هات تپ، خصوصاً عملیات های سایز به سایز، می توان سایز کاتر را به مقداری بسیار کم، کوچک تر از سایز انشعابی که می خواهیم ایجاد کنیم آماده و روی دستگاه هات تپ نصب کنیم.
  • یکی از مهم ترین اجزای کاتر، نگهدارنده کاتر در دستگاه هات تپ می باشد. این قطعه حکم اتصال کاتر به دستگاه هات تپ را دارد و از این طریق آن کاتر روی دستگاه نصب و تثبیت می شود. در صورت کارکرد نامناسب این قطعه، می توان منتظر بروز سوانح فنی در حین کار شد. برای مثال ممکن است به دلیل عدم اتصال صحیح نگهدارنده به کاتر، حین انشعاب گرم کاتر از دستگاه جدا شود و به درون لوله بیفتد. در صورت بروز این گونه سوانح احیای فرایند کاری دشوار و پر درد سر و زمان بر خواهد بود. از این رو ترجیح بر آن است که این آیتم پیش از انجام انشعاب گرم به دقت مورد بررسی قرار گیرد.
انشعاب گرم
هات تپ ۴۸ اینچ

چنان که می دانیم عملیات هات تپ در هر یک از فرایندهای فرعی خود حساسیت هایی را می طلبد که غلبه بر آن ها مستلزم شناسایی تمامی متغیرهایی است که می توانند بر کار تأثیرگذار باشند. برش گارم به عنوان فاز نهایی عملیات پیچیده هات تپ از این قاعده مستثنی نیست، کاتر می بایست با لوله و جریان سیالی مواجه شویم که تحت فشار در لوله در جریان است و از این رو می اتواند فشار بالایی را به کاتر وارد کند. این اتصال باید به درستی آماده سازی شده باشد و با دقت کامل روی دستگاه نصب شود تا از بروز مشکلات و ایرادات فنی در حین کار گرم هات تپ ممانعت شود.

انشعاب گرم در صنعت نفت

انشعاب گرم از جمله فرایندهایی است که در صنایع پالایشگاهی، علی الخصوص پالایشگاه های نفتی جایگاه بسیار برجسته ای دارد. از طریق این فرایند گرم می توان بدون این که فرایندهای جاری پالایشگاه را قطع کرد، یک انشعاب جدید روی خطوط لوله ایجاد کرده و جریان سیال را به مجای جدید منتقل کنیم. یک پالایشگاه نفتی متشکل از فرایندهای متعددی است که طی آن ماده خام از نفت خام تبدیل به فراورده های قابل استفاده نظیر بنزین، سوخت جت و نظایر آن می شود. انشعاب گرم روی خطوط لوله ای که سیال در آن غلظت بالاتر و سیالیت متعادل تری را دارد طبیعتاً آسان تر است اما در هر صورت حد اقلی از جریان و فشار برای انجام انشعاب گرم ضروری است که در مقیاس های پایین تر از آن انجام انشعاب گیری گرم غیر منطقی است.

انشعاب گرم خطوط لوله توسط پیشگام صنعت ابزار
انشعاب گرم

این عملیات زمانی در یک پالایشگاه نفتی به انجام می رسد که یکی از اهداف زیر را داشته باشیم:

  • از آن جا که فرآورده های بخشی از فرایندهای یک پالایشگاه مواد خام یا مواد پشتیبان یک فرآورده دیگر می باشند، برای تزریق این مواد به فراورده های مذکور از عملیات انشعاب گرم استفاده می شود. با استفاده از انشعاب گرم جریان مواد قطع نمی شود اما یک خط فرعی دائم از دو لوله، یکی متعلق به ماده خام و دیگری متعلق به فراورده، به هم متصل می شوند. در این عملیات نیاز به انجام دو عملیات انشعاب گیری به روش گرم است. پس از انجام عملیات ها و نصب لوله بای پس، جریان ولوها باز شده و به این ترتیب سیال به محل هدف هدایت می شود.
  • زمانی که قصد توسعه خطوط لوله موجود و انتقال سیال به طرح ها و فازهای جدید باشد نیز با انجام انشعاب گرم می توان فرایند را بدون نیاز به قطع جریان انجام داد. برنامه ریزان پالایشگاه ممکن است در هر مرحله ای نیاز به توسعه خطوط ببینند. برای مثال نیاز به این باشد که نفت خام ا همان ایستگاه اول به فازهای جدید هدایت شود. در این صورت در همان محل ابتدایی انشعاب گرم انجام می شود. این امر بدیهی است که اگر برای انشعاب گیری بخواهیم خط را متوقف کنیم، کلیه فعالیت های پالایشگاه تعطیل خواهند شد، بنابراین به جای تعطیلی خط از روش انشعاب گیری داغ یا انشعاب گرم استفاده می کنیم.
  • جهت انتقال فراورده نهایی به ایستگاه ها و خروجی های دیگر نیز می توان از عملیات انشعاب گیری گرم استفاده کرد. برای مثال زمانی که قرار است ایستگاه تخلیه خروجی فرایند از یک واحد به دو واحد افزایش پیدا کند، می توان از خط لوله خروجی یک انشعاب گرم دیگر گرفت و آن را به محل تخلیه هدایت کرد.
  • به هر دلیلی ممکن است نیاز به نصب تجهیزات اندازه گیری دقیق و سایر تجهیزات کنترل و بازرسی شود. عدم کارکرد درست فرایندها خود را در خروجی هر فرایند نشان می دهد. به این منظور و در راستای شناسایی و کنترل ایراد و عیب می توان تجهیزات کنترلی و اندازه گیری پیش و پس از محل انجام فرایند نصب کرد تا نسبت به خود فرایند اشراف پیدا کرد. برای انجام این کار نیز از طریق انشعاب گیری گرم دسترسی به سیال درون لوله امکان پذیر شده و سپس با نصب تجهیزات مورد نیاز فرایند مذکور مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار می گیرد.
  • اگر خطوط لوله در هر بخش دچار آسیب شدند با بهره گیری از عملیات انشعاب گرم، یا حتی استفاده از اتصالات انشعاب گرم می توان به رفع ایراد پرداخت، باز هم بدون این که نیاز به تعطیلی فعالیت های جاری باشد. در یکی از پروژه های اخیر، که البته نه در پالایشگاه بلکه در یکی از مراکز آب استان البرز به انجام رسید، شرکت پیشگام صنعت ابزار موفق شد با استفاده از اتصالات انشعاب گرم نظیر سدل نیپل اقدام به رفع نشتی نماید. این قسم فرایندهای خدماتی و تعمیراتی در خصوص خطوط لوله پالایشگاه ها هم صدق می کند و می توان با اتفاده از همین روش عیوبی نظیر نشتی، فرسودگی، مسدود شدگی خط و نظایر این را رفع نمود.
انشعاب گرم یا انشعاب داغ خطوط لوله به صورت گرم
انشعاب گرم

به طور کلی یک واحد پالایشگاهی نفت و فرآورده های نفتی مشتمل بر فرایندهای متعددی می باشد و از این فرایندها فرآورده های مختلفی استخراج می شوند. برخی از این فرایندها را می توان به شرح زیر تعریف کرد:

  • جداسازی اتمسفریک نفت خام پمپاژ شده که از آن موادی نظیر نفتا، نفت سفید، نفت گاز اتمسفریک و … حاصل می شوند.
  • تقطیر اتمسفریک و فرانید گازی که از آن نیز گاز مایع حاصل می شود.
  • تصفیه آمینه ای که سوخن پالایشگاه از آن حاصل می شود.
  • تصفیه هیدروژنی که شامل تزریق هیدروژن و تخلیه گاز از فرآورده می باشد.
  • کراکینگ بستر سیال، کراکینگ با هیدروژن و کراکینگ حرارتی.
  • آلکیلاسیون، تبدیل کاتالیستی و ایزومیزاسیون.

هر یک از فرایندهای مذکور دارای ایستگاه هایی هستند که از طریق خطوط لوله و سایر تجهیزات به هم مرتبط گردیده اند. از این رو در صورتی که به هر دلیل نیاز به انشعاب گیری یا نصب تجهیزات روی خطوط لوله بود می بایست از روش انشعاب گرم استفاده کرد تا خط بدون وقفه در انجام فعالیت های جاری خود انشعاب گیری شود.

انشعاب گرم– انشعاب گیری به روش گرم- اتصالات انشعاب گرم– رفع نشتی از طریق انشعاب گرم

اندازه گیری در هات تپ

هات تپ از جمله فرایندهای صنعتی است که در برخی از مراحل باید بسیار دقیق و در تلورانس های بسیار پایین انجام شود. عملیات هات تپ به لحاظ فنی و ایمنی بسیار حساس است و از این رو در تمامی فازها باید به دقت به داده های حاصل از اندازه گیری هر یک از متغیرها توجه داشت تا عملیات بدون ایجاد کوچک ترین ایرادی به اتمام برسد.اهمیت فاکتور اندازه گیری دقیق متغیرها زمانی آشکارتر می شود که بدانیم تمامی برنامه ریزی ها و طراحی ها، و فرایندهای اجرایی از طریق داده هایی انجام می گیرند که محصول اندازه گیری ها هستند. در ادامه به برخی از این موارد اشاره می کنیم.

مهندسی هات تپ
هات تپ

تیم مهندسی پس از بازدید از سایت در قدم اول باید در خصوص انتخاب نوع اتصال تصمیم گیری کند. انجام طراحی اتصال مورد نظر نیز از گام هایی است که مهندسین می بایست انجام دهند، و بدیهی است که تمامی این گام ها پس از دریافت اطلاعات فنی خط لوله یا مخزن صورت خواهند گرفت. تجزیه و تحلیل، امکان سنحی و طراحی کاملاً وابسته به داده های دریافتی است. مجری هات تپ و مهندسین طراح وی بر اساس داده هایی نظیر سایز لوله، سایز انشعاب، ضخامت لوله، فشار سیال، دمای آن و مواردای از این قبیل در خصوص انتخاب نوع اتصال و طراحی و ساخت آن تصمیم می گیرند. حال فرض کنید که داده های دریافتی در این خصوص دچار ایراد و اشتباه باشند. در این صورت بدیهی است که باید انتظار سوء عملکرد و بروز ایراد را داشته باشیم. در صورتی که به هر دلیلی هر یک از این فرایندها دچار ایراد شوند کل عملیلات با خدشه مواجه خواهد شد. برای مثال کافی است که ضخامت سنجی به نحوی صحیح انجام نگرفته باشد؛ در این صورت بدیهی است که متریال اتصالی که می بایست ساخته شود نادرست انتخاب می شود و پس از نصب اتصال و حین هات تپ، یا بعد آز آن این بی دقتی می تواند تبعات زیان بار خود را نشان دهد.

در خصوص فرایند ساخت اتصال نیز اوضاع به همین منوال است. ممکن است تیم مهندسی هات تپ تمامی طراحی ها را به درستی انجام داده باشند و نقشه و دستورالعمل ها آماده عملیاتی شده باشند، و از طرفی تیم سازنده اتصال نیز مهارت کافی را داشته باشند، اما فقط به دلایل کوچک نظیر عدم کالیبراسیون ابزارهای اندازه گیری و بروز ایراد در زوایه ها و ابعاد، اتصال نادرست از آب دربیاید و کل کار را مخدوش سازد. برای مثال تصور کنید تراز مورد اسفاده سازندگان اتصال کالیبره نبود و دارای خطای مشهود باشد. در این صورت بسیاری از زوایا اشتباه از کار درامده و به این ترتیب کار خروجی خوبی نخواهد داشت.

در خصوص نصب و جوشکاری اتصال روی لوله یا مخزن نیز باید توجه داشت در صورتی که تراز یا سایر ابزار نصب دارای عملکرد صحیح نباشند ممکن است فرایند نصب دچار ایراد شود و اتصال در زاویه ای مغایر با آن چه مد نظر بود نصب شود. فرایندهای تست جوش و تست فشار نیز به همان میزان اندازه گیری ها و بازرسی های مذکور شایان توجه می باشند و در خصو آن ها نیز باید از بهترین ابزارهای تست استفاده کرد. بارها و بارها پیش آمده است به دلیل استفاد از گیج های نامناسب و غیر ستاندارد، یا نا متناسب با شرایط کار حین انجام تست های فشار، تیم های بازرسی و اجرایی هات تپ دچار اشتباه محاسباتی شده و به این ترتیب عملیات با مخاطراتی مواحه شده است. برای مثال تصور کنید ولوی که می باید پیش از هات تپ در محل نصب شود به درستی مورد بررسی تست فشار قرار رفته نشده باشد. بدیهی است پس از نصب ممکن است از ناحیه چنین ولوی دچار خطا و بروز ایراد شویم. یا تصور کنید که تست جوش اسپلیت تی یا سایر قطعاتی که جوشکاری روی شان انجانم شده است صحیح نبوده باشد. باز هم این ایراد خطاهای خود را در مراحل بعدی نشان خواهد داد.

خود دستگاه هات تپ نیز از این منظر شایان توجه است. چنان که می دانیم دستگاه به همراه کلیه قطعات  و تجهیزاتش پیش از انجام هات تپ مورد بازرسی و آماده سازی قرار می گیرد. این دستگاه بر حسب سایز انشعاب، میزان پیشروی مورد نیاز، ضخامت و جنس لوله و مواردی از این قبلی آماده سازی می شود. بنابراین روی دستگاه هات تپ نیز پیش از عملیات باید تنظیماتی انجام شود. انجام صحیح این تنظیمات در درجه اول مشروط به دقت ابزارهای تنظیمات مذکور می باشد. سایزبندی ها و بازرسی ها توسط این ابزار انجام می شود. در صورتی که به لحاظ فاکتورهای اندازه گیری ایرادی داشته باشند، این ایراد خود را در قالب خطا به کل پروسه تسری می دهد و به این ترتیب ممکن است عملیات هات تپ دچار مشکل شود.

حین اجرای هات تپ نیز بار دیگر باید نسبت به دقت ابزارهای اندازه گیری و تست اطمینان حاصل شود. خصوصاً گیج های سنجش فشار سیال و نیز گیج نشان گر فشار وارده بر پاور یونیت در این مرحله حائز اهمیت می باشند. به علاوه اگر دمای لوله در سطح نامتعارفی باشد ناحیه عملیاتی هات تپ باید به لحاظ فاکتورهای دمایی روی لوله مورد بررسی مستمر قرار گیرد که این امر هم ابزارهای اندازه گیری دقیق را می طلبد.

ابزارهای اندازه گیری یی که در مراحل مختلف عملیات هات تپ مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

  • متر
  • تراز
  • ضخامت سنج
  • ابزار تست فشار هیدرو استاتیک
  • فشار سنج
  • کولیس
هات تپ
هات تپ

از آن چه گفته شد می توان پی به اهمیت فاکتور اندازه گیری در عملیات انشعاب گرم هات تپ برد. ابزارهایی نظیر دماسنج، فشار سنج، ضخامت سنج، گیج های اندازه گیری شاخص های مختلف، ابزارهای اندازه گیری نظیر متر و….، ضخامت سنج ها، ابزارهایانداز ه گیری فشار یا دستگاه های تست هیدرواستاتیک و مواردی از این قبیل همگی باید حین انجام مراتب عملیاتی کار کالیبره و مطمئن باشند و کمترین تلورانس خطای ممکن را به ما نشان دهند. هر کدام از این ابزارها می توان منشأ یک فاجعه حین هات تپ یا پس از آن باشد. از این رو به جاست که تا جای ممکن نسبت به این ابزارهای اندازه گیری دقت و اهتمام ویژه را داشت تا عملیات هات تپ با صحت و دقت کامل به انجام برسد.

هات تپ – اتصال هات تپ – دستگاه هات تپ – انشعاب هات تپ

هات تپ لوله گاز در عراق

تیم مهندسی و اجرایی شرکت پیشگام صنعت ابزار در یکی از پروژه های اخیر هات تپ خود موفق به انجام عملیات هات تپ روی خط لوله ۲۴ اینچی گاز شرکت کار اربیل واقع در کردستان عراق گردید. این عملیات که در تابستان سال ۱۳۹۶ انجام شد عبارت بود انشعاب گیری گرم ۲۴ اینچی روی خط لوله ۲۴ اینچی حاوی سیال گاز با فشار ۲۵ بار. شرکت پیشگام صنعت ابزار در حدود ۷ ساله اخیر پیمانکاری انحصاری عملیات های انشعاب گرم شرکت کار گروپ عراق بوده و طی این سال ها ده ها عملیات هات تپ در سایزها و زوایای مختلف با موفقیت به این شرکت عراقی تحویل داده شده است. انجام عملیات های هات تپ در سایزها و زیرفشارهای بالا از جمله دستاوردهایی بوده است که شرکت پیشگام صنعت ابزار با وجو کمبود امکانات و فقدان تأسیسات مناسب توانسته است در این منطقه به ثبت برساند.

photo_2017-08-07_14-13-32-min

شرکت پیشگام صنعت ابزار به جهت تعدد عملیات های انشعاب گیری داغ در این منطقه و به منظور تجهیز فرایندها و عملیات های خود دست به تأسیس یک کارگاه در یکی از پالایشگاه های شرکت کار گروپ واقع در خورمالای کردستان از کشور عراق زده است و در آن چندین دستگاه هات تپ با سایزهای مختلف، به همراه انواع کاتر و آداپتور هات تپ در انواع سایزها کار گذاشته است تا برای رفع نیازهای خود در زمینه اجرای hot tap کمترین وابستگی به شرکت مطروحه داشته باشد. این عملیات نیز به پشتوانه همین تجهیزات و امکاناتی انجام شد که در کارگاه کانتینری شرکت واقع در خورمالای عراق مجهیز شده است.

در عملیات هات تپ ۲۴ اینچ مذکور ابتدا به ساکن شرکت پیشگام صنعت ابزار اطلاعات فنی مورد نیاز را دریافت کرده و کار مهندسی و مطالعاتی برای طراحی اسپلیت تی و تدوین دستورالعمل های انجام عملیات هات تپ را آغاز کرد. اسپلیت تی درخواستی شرکت کار گروپ ویژگی های منحصر به فردی داشت. این اتصال می بایست دو انشعاب جدید ایجاد می کرد، یکی انشعاب ۲۴ اینچی که به صورت عمود بر لوله اصلی قرار خواهد گرفت و دیگری انشعاب ۶ اینچی که در موازات لوله اصلی و عمود بر نیپل اسپلیت تی ساخته می شود. طراحی و ساخت اسپلیت تی به این گونه مشخصه های خاص خود را داشته که در نهایت به انجام رسید.

فرایند ساخت اسپلیت تی نیز پیرو نقشه های طراحی و متعاقب انتقال تیم اجرایی به منطقه انجام عملیات هات تپ آغاز شده و ظرف مدت زمانی کوتاه به اتمام رسید. از آن جا که اسپلیت تی دارای دو انشعاب خروجی بود انجام تست های حساس جوش و فشار روی آن الزام می نمود که این مهم نیز توسط اپراتورهای شرکت پیشگام صنعت ابزار به انجام رسید.

از آن جا که عملیات روی لوله با ارتفاع کم نسبت به سطح زمین انجام می شد برای انجام کار دشواری چندانی به لحاظ محیطی وجود نداشت و تنها نیاز محیطی کار تعبیه داربست برای تسهیل فرایند جوشکاری و نصب اسپلیت تی برای انشعاب گیری گرم بود. البته به همان میزان که شرایط محیطی کار گرم ساده بود، شرایط فنی کار به شدت پیچیده و دشوار بود و گاز بودن سیال به همراه فشار بالای آن سختی هایی را برای انجام موفق هات تپ لوله گاز به همراه داشت. از مشکلات اصلی کار خاموش شدن های ناگهانی خط و قطع جریان سیال گاز لوله به صورت مکرر بود که منشأ آن از نیروگاه مجاور بوده و کارفرما قدرت مانور روی آن نداشت. البته این مشکل که بزرگ ترین مانع برای انجام سالم و صحیح عملیات هات تپ محسو.ب می شد نیز با انجام هماهنگی های لازم رفع گردید و در نهایت با نصب اتصال اسپلیت تی شرایط برای هات تپ لوله گاز فراهم گردید.

دستگاه هات تپ نیز مراحل آماده سازی اش را در کارگاه شرکت طی کرد و آداپتور و کاتر مناسب برای انجام هات تپ لوله گاز مذکور روی دستگاه نصب گردید. با انجام تست های فشار و جوش، تیم عملیاتی انشعاب گیری به روش داغ آماده انجام عملیات شد.

انجام هات تپ روی خط لوله 24 اینچی به سایز انشعاب 24 اینچ
هات تپ لوله گاز

نهایتاً عملیات انشعاب گیری گرم یا هات تپ ظرف مدت زمان کوتاه و با رعایت تمامی نکات ایمنی و فنی بدون بروز وقفه به انجام رسید. عملیات تحت نظارت واحدهای فنی و ایمنی انجام شد و از آن جا که تمامی تدابیر پیش از آغاز کار سنحیده و اتخاذ شده بود، هات تپ خط لوله گاز مذکور بدون هر گونه مشکل جانبی در اسرع وقت به انجام رسید. این عملیات در مرداد ماه سال ۱۳۹۶ به اتمام رسید و در نهایت با اخذ تأییدیه انجام کار، انشعاب های گرفته شده به همراه کوپن های بریده شده به کارفرما تحویل داده شد.

عملیات هات تپ لوله گاز ۲۴ اینچی مذکور از دیگر دستاوردهای شرکت پیشگام صنعت ابزار که نشان می داد این شرکت قادر است روی خطوط لوله حاوی گاز با فشار بالا نیز عملیات سایز به سایز با انشعاب بالا را به راحتی به انجام برساند.

هات تپ- هات تپ لوله گاز